RAK DOJKE MEĐU VODEĆIM UZROCIMA SMRTI ŽENA Kasno otkrivanje – fatalne posledice
U Srbiji rak dojke najčešći je maligni tumor u obolevanju i drugi najčešći tumor u umiranju kod žena.
Prema poslednjim podacima Instituta za javno zdravlje Srbije “Dr Milan Jovanović Batut”, u Srbiji registrovano je 4.544 novoobolelih i 1.700 umrlih žena od raka dojke.
Gradski zavod za javno zdravlje Beograd (GZJZ) navodi da je to oboljenje na prvom mestu u strukturi oboljevanja i umiranja žena u Beogradu, gde je, prema podacima Registra za rak, tokom 2024. godine registrovano 581 novootkrivenih slučajeva karcinoma, dok je u istom posmatranom periodu 464 žena izgubilo bitku sa ovom bolešću.
Nacionalni dan borbe protiv raka dojke obeležava se sa ciljem podizanja svesti opšte javnosti o značaju prevencije, ranog otkrivanja bolesti i pravovremenog započinjanja lečenja osoba obolelih od karcinoma dojke. GZJZ Beograd je tim povodom saopštio je da rak dojke predstavlja vodeći uzrok obolevanja i umiranja od malignih bolesti u ženskoj populaciji širom sveta. Prema procenama Međunarodne agencije za istraživanje raka, karcinom dojke kod žena predstavlja najčešće maligno oboljenje, a ono je i vodeći uzrok smrti od malignih bolesti kod žena.
Prema poslednjim dostupnim podacima Svetske zdravstvene organizacije i procenama Međunarodne agencije za istraživanje raka za 2022. godinu, u svetu je registrovano oko 2,3 miliona novoobolelih žena svih uzrasta od karcinoma dojke, dok je od iste bolesti umrlo više od 650.000 žena. Prema poslednjim podacima istih izvora, u Evropi je registrovano više od pola miliona novoobolelih žena od raka dojke, a umrlo je oko 160.000 žena. Procene su da ukoliko se nastave dosadašnji trendovi obolevanja i umiranja do 2050. godine biće registrovano 3,2 miliona novih slučajeva i 1,1 milion smrtnih ishoda povezanih sa ovim oboljenjem godišnje.
Prva mamografija sa 50 godina, po potrebi i ranije
Savet ženama je da ukoliko su zdrave i imaju najmanje 50 godina života treba da urade prvu mamografiju, da se jave na pregled - skrining raka dojke mamografijom, ukoliko imaju 50 i više godina treba da urade mamografiju jednom u dve godine. Ukoliko imaju osećaj nelagodnosti, bolove, iscedak iz dojke ili slične subjektivne tegobe treba odmah da se obrate lekaru na pregled dojki i dalje lečenje, kao i ukoliko u njihovoj porodičnoj istoriji ima žena koje su bolovale od raka dojke treba da posete lekara ginekologa ili lekara opšte prakse već sa 30 godina života i obave preventivni pregled dojki.
Lekari stalno apeluju, ukoliko se otkrije na vreme, rak dojke je izlečiv u preko 90 odsto slučajeva, jer su tada terapijske mogućnosti veće i lečenje je efikasnije, čime se podiže kvalitet života obolelih žena. Najvažniji faktori rizika za nastanak karcinoma dojke pored svakako ženskog pola, su i: starije životno doba, genetska predispozicija, dužina reproduktivnog perioda, broj porođaja, godine pri rođenju prvog deteta, gojaznost, konzumacija alkohola, proliferativne bolesti dojke, karcinom kontralateralne dojke ili endometrijuma, izloženost zračenju, fizička neaktivnost i uticaj geografskog podneblja. Neke od ovih faktora nije moguće menjati, dok je na druge moguće uticati. Kako se navodi, zabrinjavajuć je to što se rak dojke kod znatnog broja žena u Srbiji otkriva kasno, a jedina efikasna mera za smanjenje stope umiranja od ove bolesti je rano otkrivanje, odnosno sekundarna prevencija. Skrining je preliminarno otkrivanje do tada neprepoznatih poremećaja zdravlja u fazi kada nema nikakvih simptoma bolesti, uz pomoć lako i brzo primenljivih postupaka (testova). To je testiranje većeg broja ljudi koji nemaju tegobe vezane za ispitivano oboljenje ili se smatraju zdravim, navedeno je u saopštenju.
Tokom 2025. godine organizovani skrining raka dojke u Srbiji se sprovodio na teritoriji 74 opštine. Otkrivanjem raka dojke u ranoj fazi bolesti stvara se mogućnost za njegovo efikasno lečenje - pravovremenom primenom odgovarajuće savremene terapije i daljim kontinuiranim tretmanom, moguće je spasiti puno života i značajno unaprediti kvalitet života obolelih žena.
