Svečanost u srcu Homolja: Vidovdanska proslava u manastiru Oreškovica – carska zadužbina vaskrsava iz pepela

Ovogodišnja proslava ima poseban značaj, budući da se ova svetinja, nakon puna tri veka u ruševinama, uveliko obnavlja na temeljima stare manastirske crkve.

Istorija Oreškovice duboka je i mučenička. Tokom Velike seobe, tačnije 1688. godine, Turci su opljačkali, porušili i zapalili ovaj manastir. Kako je u svojim zapisima zabeležio Atanasije Daskal, poslednji monah starog bratstva, iguman Pajsije je nakon dugog i svirepog mučenja proboden mačem, a istu surovinu sudbinu doživeli su i isposnik Arsenije, kao i ostali monasi.

Molitveno sećanje na kosovske i oreškovičke mučenike

Obeležavanje praznika počelo je uoči Vidovdana, kada je služena zaupokojena Liturgija i parastos za sve postradale srpske mučenike – od Kosovskog boja do današnjih dana. S obzirom na to da se u Oreškovici u svim kandilima čuva Blagodatni oganj donet iz Jerusalima, sveće za pokoj duša naših predaka i mučenika upaljene su upravo ovim Svetim ognjem.

U predvečerje praznika služeno je praznično bdenije sa petohlebnicom u crkvi Svetih prepodobnomučenika oreškovičkih. Podsetimo, Sabor Srpske pravoslavne crkve je 2025. godine kanonizovao oreškovičke stradalnike na čelu sa igumanom Pajsijem, isposnikom Arsenijem i Atanasijem Daskalom, a kao datum njihovog praznovanja određen je 4. maj (odnosno 21. april po starom kalendaru).

Sveta Liturgija i Krst sa Golgote

Na sam dan Vidovdana, Svetom Liturgijom načalstvovao je protojerej-stavrofor dr Miloš Vesin, uz sasluženje jeromonaha Dušana Sinaita, duhovnika i nastojatelja manastira Oreškovica, koji uz Božiju pomoć već trideset godina neumorno radi na obnovi ove carske zadužbine.

Veliki broj vernika, koji su se pripremali postom, molitvom i ispovešću, pristupio je Svetoj tajni pričešća. Nakon rezanja slavskog kolača, usledila je svečana litija oko stare crkve čija je obnova u toku. Na čelu litije nošen je veliki Časni Krst sa četiri ocila. Ovaj krst, napravljen u originalnim dimenzijama Hristovog Krsta, osveštan je na Golgoti u Jerusalimu na Veliki petak 2016. godine. Verni narod će moći da se pokloni i celiva ovu relikviju još neko vreme, jer je planirano da se Krst na jesen ove, 2026. godine, na praznik Krstovdan, trajno podigne na glavnu kupolu crkve Svetog cara Lazara.

Kosovski zavet, duhovne pouke i zvuci gusala

Po završetku bogosluženja, praznični program preselio se u manastirsku portu, gde su pod okriljem starog duda odjeknule duhovne i rodoljubive pesme. Izvođenjem numera poput „Vostani Serbije“, „Vidovdan“ i „Srpkinjica jedna mala“, Katarina Milivojević iz Petrovca na Mlavi i druge sestre oduševile su prisutne.

U manastirskoj sali, protojerej-stavrofor dr Miloš Vesin održao je izuzetno poučno predavanje na temu „Kosovski zavet kao ogledalo Starog i Novog Zaveta“, koje je verni narod saslušao sa velikom pažnjom. Nakon toga, književnik Milorad Šarović predstavio je svoju autorsku pesmu posvećenu manastiru Oreškovica, otpevavši je uz strune gusala.

Duhovno sabranje zaokruženo je slavskim ručkom za sve goste, uz poučnu i dušekorisnu besedu domaćina, oca Dušana, koji je zahvalio svima koji pomažu da ovaj homoljski biser ponovo zasija punim sjajem.