NAJMANJE SELO U VOJVODINI ŽIVNE TOKOM LETA Meštana ima samo 26, osnovali su ga Česi pre dva veka
Smešteno u južnobanatskom okrugu, jedinstveno Češko Selo i danas svedoči o tome kako šaka poštenih i vrednih ljudi može da sačuva svoje korene uprkos teškim vremenima.
Svega 26 stanovnika deli svakodnevicu u vojvođanskoj ravnici, u mestu koje zvanično nosi titulu najmanjeg sela u celoj pokrajini. U pitanju je jedinstveno Češko Selo, ušuškano u opštini Bela Crkva, gde se srpsko gostoprimstvo i češki koreni prepliću još od davne 1837. godine. Doseljenici iz Češke osnovali su ovo naselje pre skoro dva veka, ostavivši u amanet bogatu kulturu i tradiciju koja se u ovom kraju prenosi s kolena na koleno.
Meštani, pretežno češke nacionalnosti, sačuvali su jezik, običaje i starinsku mirnoću kakva se danas retko gde sreće.
Stariji meštani i dalje iz milošte ovo mesto nazivaju Fabijan, podsećajući na staro ime pod kojim je selo bilo poznato decenijama. Kada se 1974. godine u selu definitivno ugasila škola, mnogi su sa strepnjom pomislili da je to kraj i da će mesto ubrzo potpuno zamreti. Zbog loše starosne strukture i činjenice da mladih u selu gotovo da nema, predviđala im se tužna sudbina.
Stanovnici su tada rešili da uzmu stvar u svoje ruke i udruže snage. Stara školska zgrada pretvorena je u prelep Etno-muzej, zahvaljujući trudu samih meštana i dragocenoj podršci koju je pružila Češka ambasada. U tom prostoru sačuvana je bogata zbirka starih predmeta, uspomena i crno-belih fotografija koje svedoče o težačkom i poštenom životu čeških porodica na tlu Banata.
Ovo mesto danas nema svoju prodavnicu, nema lokalnu kafanu gde se okupljaju komšije, niti školsko dvorište iz kog odjekuje dečja graja. Selo se sastoji od ukupno tri ulice, ali svaka od njih nosi naziv po istaknutim velikanima koji su obeležili istoriju njihove matice: Tomašu Garigu Masariku, Janu Husu i Vaclavu Havelu. Prelepo uređene kuće, rascvetana dvorišta i potpuni mir daju čitavom kraju posebnu dozu dostojanstva.
Kada stignu topli letnji dani, selo odjednom živne i poprimi sasvim novi sjaj. Posetioci i potomci čeških doseljenika stižu iz same Češke, ali i iz raznih krajeva našeg regiona, želeći da prošetaju stopama svojih predaka. Topla dobrodošlica i autentičan duh starog Banata privlače sve one koji žude za begom od gradske vreve.
Češko Selo u opštini Bela Crkva dokazuje da veličina jednog mesta ne zavisi od broja kuća i stanovnika, već od ljubavi prema sopstvenom poreklu. Srbija ostaje prelepa tapiserija različitih naroda, a ovo malo banatsko naselje njen je pravi, neizbrisivi biser.