IMAMO KOMANDANTA ZA PONOS Navodio je rakete na F-117 i F-16 tokom bombardovanja '99. ZAPAMTILI SU TIOSAVA JANKOVIĆA, SADA PRVOG OFICIRA PVO
General-potpukovnik Tiosav Janković novi je komandant Ratnog vazduhoplovstva i protivvazduhoplovne odbrane Vojske Srbije.
Njegova vojna biografija posebno je zanimljiva zbog događaja iz 1999. godine - kao mladi oficir bio je deo borbene posluge koja je tokom NATO bombardovanja oborila dva američka aviona, pilot jednog od njih Dejvid Goldfejn, kasnije će postati načelnik Generalštaba Ratnog vazduhoplovstva SAD.
Tiosav Janković je na dužnost komandanta Ratnog vazduhoplovstva i protivvazduhoplovne odbrane Vojske Srbije postavljen 21. septembra, ukazom predsednika Srbije, a do sada je bio zamenik načelnika Generalštaba Vojske Srbije.
Od potporučnika do komandanta RV i PVO
Rođen je 29. septembra 1974. godine u Užicu, a u profesionalnoj vojnoj službi je od 1997. godine, kada je završio Vojnu akademiju. Završio je i Komandno-štabno usavršavanje, Generalštabno usavršavanje i Visoke studije bezbednosti i odbrane.
Najveći deo karijere proveo je u 250. raketnoj brigadi za protivvazduhoplovna dejstva, gde je prošao gotovo sve ključne dužnosti - od tehničara sistema i oficira za vođenje raketa, preko komandira baterije za vođenje raketa i komandanta raketnog diviziona, do pomoćnika komandanta za operacije, načelnika štaba i zamenika komandanta brigade.
Bio je i komandant 250. raketne brigade, potom načelnik Operativne uprave Generalštaba Vojske Srbije, a od 2024. godine i zamenik načelnika Generalštaba.
Mladi potporučnik u posluzi diviziona koji je oborio “nevidljivog”
Ali, njegova karijera dobila je jedno od najvažnijih obeležja još na samom početku. Naime, tokom NATO bombardovanja 1999. godine Janković je bio potporučnik i oficir za vođenje raketa u 3. raketnom divizionu 250. raketne brigade.
Upravo taj divizion oborio je 27. marta čuveni američki F-117A “Nighthawk”, što je bilo prvi put u istoriji da je jedan “nevidljivi” avion oboren u borbenim dejstvima.
Isti divizion je potom šest dana kasnije oborio i američkog lovca F-16.
Rakete koje su pogodile avion budućeg generala SAD
Posebno je zanimljiva priča o F-16 oborenom 2. maja 1999. godine iznad zapadne Srbije. Za komandama tog američkog aviona bio je tada potpukovnik Dejvid Goldfejn, komandant 555. lovačke eskadrile američkog ratnog vazduhoplovstva.
Goldfejn je preživeo obaranje i uspeo da se katapultira, nakon čega je usledila velika akcija spasavanja. Godinama kasnije, kada je već bio general američkog ratnog vazduhoplovstva, govorio je o toj noći. U razgovoru za “Air&Space Forces Magazine” opisao je trenutak kada je njegov F-16 pogođen raketom. Video je dve rakete kako lete prema njemu, ali je, kako je rekao, avion pogodila upravo ona koju nije video. Posle eksplozije shvatio je da je njegov lovac praktično postao “veoma skupa jedrilica”.
Goldfejn je kasnije postao komandant američkog Ratnog vazduhoplovstva, a od 2016. do 2020. godine bio je načelnik Generalštaba američkog Ratnog vazduhoplovstva.
“To obeleži život i karijeru”
Tako se dogodilo da se na suprotnim stranama jednog od upečatljivih događaja tokom NATO bombardovanja nađu dvojica oficira čije će karijere decenijama kasnije ponovo biti povezane sa vrhom ratnog vazduhoplovstava svojih zemalja - Janković kao komandant srpskog RV i PVO, a Goldfejn kao bivši načelnik američkog RV.
Sam Tiosav Janković je godinama kasnije u emisiji RTS “Dozvolite...” govorio o tom svom iskustvu.
- To iz ugla borbene posluge dođe kao jedan rutinski borbeni rad, pri čemu je ulog nešto malo veći... Imali smo sreću da taj trenutak doživimo. To obeleži život i karijeru, ali to nije jedini događaj koji čovek treba da pamti - opisao je Janković.
Za njega je, kako je ispričao, taj događaj ostao deo duge karijere u PVO, tokom koje je od mladog oficira u borbenoj posluzi stigao do komandanta jedinice, zatim do najviših štabnih funkcija, a sada i do čela celog Ratnog vazduhoplovstva i protivvazduhoplovne odbrane.
Odlikovan još 1999. godine
Za ratne zasluge Janković je te 1999. godine odlikovan Ordenom za hrabrost.
U njegovoj zvaničnoj biografiji među odlikovanjima su, između ostalih, još i medalja za zasluge – srebrna iz 2017. godine, spomen-medalja za učešće u borbenim dejstvima na teritoriji SRJ i spomen-medalja “Dvadesetogodišnjica odbrane otadžbine od NATO agresije”.
Tiosav Janković je u čin brigadnog generala unapređen 2019, general-majora 2023, a general-potpukovnika 2024. godine.
Danas, 27 godina nakon što je kao mladi potporučnik bio u borbenoj posluzi 3. raketnog diviziona, Janković je na čelu vojne formacije čiji su pripadnici tokom NATO bombardovanja oborili dva američka borbena aviona.