Priče iz depoa Galerije Matice srpske: Bocarićeva alegorija
U Galeriji Matice srpske čuva se neveliki broj umetničkih dela na papiru koje su zapravo reprodukcije.
Posvećenost njihovoj konzervaciji i restauraciji, zapravo je usmerena na tehniku hromolitografije, višebojnog otiska, popularno nazivanu oleografija. Taj naziv govori o cilju tehnike da reprodukuje originalnu uljanu sliku na papiru, kaširanu na platno i nategnutu na slepi i, uramljenu u ukrasni. Među njima je i jedna važna oleografija autora Anastasa Bocarića (1864–1944) pod nazivom „Propast Srpskog carstva na Kosovu 1389” iz 1913. godine, dimenzija 66,5 x 96,5 cm. Početkom dvadesetih godina štampana je i kao dopisnica u štampariji Čaklović u Zagrebu. Originalni otisak u Galeriji Matice srpske koji je pripreman za pozajmicu pre desetak godina zastakljen je i uramljen u široku i ravnu drvenu politiranu lajsnu. U ovom slučaju, hromolitografija nije podlepljena na platno već je ranije uokvirena u originalni ukrasni ram.
Na ovom prikazu vidljiva je alegorijska predstava, izdužena metafora na simboličkoj ravni unutar koje se nalaze temeljne karakteristike kosovske epike. Naslonjen na polomljeni stub, tik pokraj mermernih ostataka na ruševinama negdašnjeg carstva, sedi beloglavi, brkati guslar sa crvenim plaštom i hvata se bolno rukom u kojoj pridržava instrument za namršteno čelo. Personifikacija narodnog pevača podseća nas na istoimeni deseterac u kome svetitelj Ilija postavlja dilemu upućenu Caru Lazaru: „Care Lazo, čestito koleno, kome ćeš se privoleti carstvu? Ili voliš carstvu nebeskome? Ili voliš carstvu zemaljskome?“
Anastas Bocarić je caru Lazaru namenio ulogu guslara
Bocarić je caru Lazaru namenio ulogu guslara kome prilazi vila iz spiralne linije onostranog, da mu pruži nadahnuće, utehu i snagu da bolje razume tragediju koja ga je zadesila – opšte izginuće. Osim secesionističkog prizvuka, prenaglašenog i u službi dramatizacije celokupne scene, u velikoj meri ovom teškom utisku doprinosi i sumračna atmosfera, razoreni hramovi i utvrđenja u vidu siluete kao i jato crnih vrana koje nadleću Kosovo Polje. Ukupnom doživljaju prekinutog trajanja (to simboliše slomljeni stub) u velikoj meri doprinosi poginuli srpski vitez u horizontali kompozicije. Upravo kraj njega, vidimo deo tog stuba koji, baš kao i junak, leži na zemlji sa crvenom zastavom sa jednokrakim krstom poput pokrova. Šlem i oružje stoje uz kosovskog stradalnika a nad njim ječi figura guslara, oca, vladara, svetitelja. Oleografija “Propast srpskog carstva na Kosovu 1389” predstavlja složenu nacionalnu ikonu, objavljenu kako bi očuvala sećanje na Kosovski mit.