DANAS SLAVIMO MAKSIMA ISPOVEDNIKA Izabrao je istinu umesto života, zatvoren, izgladnjivan i ubijen zbog vere
Srpska pravoslavna crkva danas slavi praznik posvećen Prepodobom Maksimu Ispovedniku, jednom od svetitelja koji je, u čitavoj istoriji hrišćanstva, najviše stradao zbog svog učenja i vere.
Prepodobni Maksim Ispovednik je rođen krajem 6. veka najverovatnije u Carigradu, iako je bilo indicija i da potiče iz Palestine. Bio je plemićkog porekla, pa je još kao mlad postao visoki dvorjanin na dvoru vizantijskog cara Iraklija.
Maksim je proveo dugi niz godina u ovoj službi pre nego što je shvatio da svetovni život ipak nije za njega i rešio da se zamonaši. Oko 615. godine je napustio sve javne funkcije i postao monah u manastiru Filipik u Hrisopolju, gradiću u blizini Konstantinopolja gde je posle nekog vremena postao i starešina.
Kasnije je prešao u Kartaginu u kojoj se ubrzo pročuo kao istaknuti teološki pisac i veoma uticajna duhovna figura. Veliko znanje stečeno u detinjstvu i ranoj mladosti ovaj svetitelj je koristio za širenje hrišćanstva i pomaganje ljudima u nevoljama, pa je bio veoma cenjen i još za života je u narodu smatran za svetog čoveka.
Neke njegove propovedi sačuvane su do današnjih dana, a naročito one koje objašnjavaju greh i prirodu zla. Za Maksima, greh je otuđenje u ontološkom smislu, jer odvaja čoveka od onog što je stvarno. Samoljublje je vrhunski greh, jer odvaja čoveka od ljubavi, odnosno od Boga. Maksim greh i zlo određuje kao nedostatak bića - nebiće, nepostojanje. Stoga pakao nije prisustvo zla već odsustvo ljubavi, što razara samu bit čovekovog bića.
Izvor čovekovog zla je u njegovoj slobodnoj odluci, ne u njegovoj prirodi. Maksim sebeljublju suprotstavlja ljubav, koja uvek znači voleti nekog drugog – čoveka, Boga.
- Ko vidi u srcu svome trag mržnje prema ma kom čoveku za ma kakvu pogrešku, potpuno je tuđ ljubavi prema Bogu. Jer ljubav prema Bogu nikako ne trpi mržnju prema čoveku - govorio je Sveti Maksim.
Međutim, onda su se istorijske okolnosti umešale u inače mirni život ovog hrišćanskog svetitelja. Naime, početkom 7. veka u Vizantiji počinje da se vodi hristološki spor oko odnosa Hristove ljudske i božanske prirode. Jedna grupa uticajnih sveštenika i državnika tvrdili su da su u ličnosti Hrista sjedinjene dve prirode - ljudska i božanska, i da zbog tog jedinstva proističe da on ima samo jednu volju - božansku. Ovo stanovište nazivalo se monotelitizam (u prevodu "jedna volja") i u ono vreme su ga zastupali i car kao i carigradski patrijarh.
Ironično, učenje Maksima Ispovednika uskoro se pokazalo kao ispravnim. Na Šestom vaseljenskom saboru u Carigradu ono je usvojeno kao zvanično i ovaj crkveni otac je proglašen za sveca i jednog od otaca hrišćanstva.
Strašni detalji mučenja Prepodobnog Maksima Ispovednika i danas ga svrstavaju u red onih koji su zbog hrišćanskog učenja podneli najveće žrtve. Maksim se još i smatra zaštitnikom pravednih i dobrih ljudi koji nepravedno i mnogo stradaju u zemaljskom životu. Veruje se da će molitvom ovom svetitelju njihove patnje biti, bar na današnji dan, otklonjene.
Tropar svetitelju:
Nastavniče Pravoslavlja, učitelju pobožnosti i čistote, svećnjače vaseljene, bogonadahnuti ukrasu arhijereja, Maksime premudri, učenjem tvojim sve si prosvetio, sviralo duhovna, moli Hrista Boga, da spase duše naše.