RUSINSKA ZAJEDNICA U NOVOM SADU Veliku istoriju i snažan identitet pokazali nenametljivo, ali postojano
Na prvi pogled nenametljivi, ali kroz istoriju izuzetno postojani, Rusini su jedna od nacionalnih zajednica koja je ostavila trag u razvoju Novog Sada.
Njihovo prisustvo u gradu nije bilo masovno, ali je bilo uporno i duboko povezano sa očuvanjem vere, jezika i tradicije. Kako se navodi u monografiji grupe autora “Ime i prezime: Novi Sad”, prvi Rusini počinju da se doseljavaju u Bačku još sredinom XVIII veka, dok u Novi Sad dolaze nešto kasnije, najčešće u potrazi za poslom i boljim uslovima života. Njihovo doseljavanje nije bilo organizovano, već pojedinačno, što objašnjava i manji broj pripadnika ove zajednice u samom gradu. Posebno mesto u životu Rusina imala je Grkokatolička crkva, koja je predstavljala ne samo verski, već i društveni centar okupljanja. Parohija u Novom Sadu osnovana je 1780. godine, a prvi paroh bio je Jevgenije Bunjakovski. U početku su bogosluženja obavljana u jermenskoj crkvi, što govori o skromnim počecima ove zajednice.
Razvoj obrazovanja tekao je postepeno. U prvim godinama samo je mali broj rusinske dece pohađao školu, a tek kasnije dolazi do organizovanijeg obrazovanja na maternjem jeziku. Grad je u početku učestvovao samo delimično u finansiranju školstva, dok su značajan deo tereta nosile crkvene vlasti.
Broj Rusina u Novom Sadu tokom XIX veka varirao je. Prema podacima iz monografje “Ime i prezime: Novi Sad”, početkom tog veka beleži se nekoliko stotina vernika, ali se njihov broj smanjuje usled odlazaka u druga mesta, gde su imali bolje uslove za bavljenje poljoprivredom. Ipak, uprkos tim promenama, zajednica je opstajala.
Težak period za Rusine bio je tokom revolucije 1848/49. godine, kada su pretrpeli velike gubitke. Paroh Gavrilo Bojić je ubijen, a parohijski dom opljačkan i uništen. Većina Rusina tada je napustila grad, pa ih je 1849. godine ostalo svega nekoliko desetina. Međutim, zajednica se vremenom oporavila, pa je sredinom XIX veka njihov broj ponovo porastao.
Važan korak u razvoju bila je kupovina zgrade za potrebe rusinske škole 1829. godine, dok je nastava na maternjem jeziku počela nešto kasnije, 1863. godine. Ovi podaci svedoče o upornosti zajednice da očuva svoj identitet kroz obrazovanje i kulturni rad.
Iako malobrojni, Rusini su uspeli da sačuvaju svoju posebnost. Njihova istorija u Novom Sadu obeležena je izazovima, ali i snažnom željom da opstanu kao zajednica.
Danas, Rusini u Novom Sadu predstavljaju važan deo kulturnog mozaika grada. Njihovo nasleđe i dalje živi kroz verske institucije, tradiciju i sećanje na bogatu prošlost. Rusinski kulturni centar „Matka“ u Novom Sadu već decenijama predstavlja jedan od stubova očuvanja rusinske kulture, ali i prostor u kojem se susreću različite tradicije naroda i narodnosti Vojvodine. Upravo na takvim mestima i danas se neguje duh zajedništva i multikulturalnosti po kojem je Novi Sad prepoznatljiv.
Zabranjeno je preuzimanje teksta ili dela teksta bez navođenja autora i naše medijske kuće, u vidu živog linka koji vodi ka originalnom sadržaju. Svako kršenje ovog pravila tretiraće se kao povreda autorskih prava.