ZAŠTO KAŽEMO NEMAČKA, A NE DOJČLAND? Iza imena država kriju se vekovi istorije i nesporazuma EVO KAKO NARODI ZAPRAVO ZOVU SVOJE MATIČNE ZEMLJE
Mnoge države sveta imaju potpuno drugačija imena na sopstvenom jeziku od onih na koja smo navikli u srpskom, engleskom ili drugim stranim jezicima.
Razlike između takozvanih endonima – naziva koje narod koristi za svoju zemlju – i egzonima, odnosno imena koja su im dali drugi narodi, nastajale su vekovima kroz trgovinu, osvajanja, pogrešne izgovore i prenošenje reči iz jednog jezika u drugi.
Tako se, recimo, Kina na kineskom zove „Džongvo“ (Zhōngguó), što u prevodu znači „Središnje carstvo“ ili „Centralna država“. Naziv „Kina“, koji koristi veći deo sveta, verovatno potiče od dinastije Ćin.
Indija svoju zemlju naziva „Barat“ (Bharat), po drevnom vladaru iz sanskrtske tradicije, dok naziv „Indija“ potiče od reke Ind.
Isto tako, Egipat je u arapskom jeziku „Misr“, naziv duboko ukorenjen u semitskim jezicima, dok je evropski naziv „Egipat“ stigao preko starogrčkog „Aigiptos“.
Stanovnici Grčka svoju zemlju zovu „Helas“, a sebe Helenima, dok je naziv „Grčka“ nastao iz rimskog naziva „Grekija“.
Postoje i manje poznati primeri. Finska je za Fince „Suomi“, što bi moglo da znači „zemlja močvara“, dok je Japan „Nipon“ ili „Nihon“, što znači „poreklo Sunca“, zbog čega se ova država često naziva i „zemljom izlazećeg sunca“.
Maroko se na arapskom naziva „Al Magrib“, što znači „zapad“, dok je Mađarska za Mađare „Mađarorsag“ – odnosno „zemlja Mađara“.
Lingvisti objašnjavaju da su ovakve razlike potpuno normalne, jer su se nazivi zemalja formirali u vremenu kada nije bilo standardizovanih karata, interneta i zvaničnih međunarodnih pravila. Narodi su jedni o drugima učili preko trgovaca, vojski, putopisaca i suseda, a imena su se menjala onako kako ih je ko čuo i umeo da izgovori.
Zato nije neobično što se neke države danas u svetu zovu potpuno drugačije nego što ih nazivaju njihovi stanovnici.
Nazivi država koje koristimo u srpskom jeziku često nemaju mnogo veze sa tim kako te zemlje same sebe nazivaju. Dok Finci žive u Suomiju, a Nemci u Dojčlandu, kod nas su to Finska i Nemačka. Razlog za to leži u istoriji, jezičkim promenama i načinu na koji su narodi upoznavali jedni druge.
Nemačka je verovatno najzanimljiviji primer. Nemci svoju državu zovu „Dojčland“ (Deutschland), što potiče od starogermanske reči diutisc – „narodni“ ili „onaj koji pripada narodu“.
Međutim, slovenski narodi su za germanska plemena koristili naziv „Nemci“, odnosno „nemi ljudi“. Nije to bila uvreda, već opis – jednostavno, to su bili ljudi čiji jezik Sloveni nisu razumeli, pa su za njih bili „nemi“. Otud i naziv Nemačka, koji se zadržao u srpskom, ruskom, poljskom i drugim slovenskim jezicima.
S druge strane, u engleskom se koristi „Germany“, što potiče od latinskog naziva Germania, kojim su Rimljani označavali prostor naseljen germanskim plemenima.
Slična priča važi i za Finska. Finci svoju zemlju nazivaju „Suomi“, ali je ostatak Evrope koristio drugačije ime. Naziv „Finska“ stigao je preko germanskih i skandinavskih jezika, u kojima su narodi sa tog područja nazivani „Fini“.
Poreklo reči nije do kraja razjašnjeno, ali se pretpostavlja da je označavala ljude koji žive u močvarnim i severnim predelima. Tako je u većini evropskih jezika ostao oblik sličan reči „Fin“, dok su sami Finci nastavili da koriste svoj drevni naziv – Suomi.
Od Šćiperije do Albanije
Albanci sami za svoju zemlju kažu „Šćiperija“ (Shqipëria), a sebe zovu „Šćiptari“ (Shqiptarë). Ta reč se najčešće prevodi kao „zemlja orlova“, jer je dvoglavi orao centralni simbol albanskog identiteta i zastave. Međutim, lingvisti nisu sasvim sigurni da li reč zaista potiče od orla shqipe, ili od glagola shqiptoj - „govoriti jasno, razumljivo“, odnosno „oni koji se međusobno razumeju“. Naziv „Albanija“ nije njihov izvorni naziv, već potiče iz antičkih vremena. Još su stari Grci i Rimljani pominjali pleme „Albanoi“ (Albanoi) koje je živelo na prostoru današnje centralne Albanije. Rimljani su kasnije koristili naziv „Albanija“ za tu oblast, a taj naziv se vremenom proširio Evropom. Interesantno je da su Srbi vekovima koristili oba oblika. U starim tekstovima i narodnom govoru često se pominju „Arbanasi“ ili „Arnauti“, što su varijante istog starog naziva koji je došao preko Vizantije i Osmanlija.
