„NOVA SRPSKA RENESANSA“ OTKRIVA SLIKARA UROŠA KNEŽEVIĆA Cenjeni srpski portretista odrastao u Donjem kraju

Na ovog priznatog portretistu 19. veka, možda se može reći, i dvorskog slikara, koga neki porede sa Velaskezom i Van Dajkom po funkciji portreta, ukazuje Centar za istorijsku rekonstrukciju, umetničko i zanatsko stvaralaštvo „Nova srpska renesansa“, koji je višenamenski projekat pod imenom „Stazom Uroša Kneževića“ posvetio njemu. Prva aktivnost u okviru njega – istorijsko-umetnička šetnja tokom koje će master istoričarka umetnosti Andrea Sokić govoriti o delu i liku Kneževića, a usput do muzeja-galerije „Nove srpske renesanse“, u Ulici mitropolita Stratimirovića 98, biće reči i o drugim značajnim ličnostima Karlovaca, održava se danas od 15 sati. U šetnju Kneževićevom stazom polazi se od česme Četiri lava. 

– Uroš Knežević je rođen u Sremskim Karlovcima 1811. godine, od majke Julijane i oca Teodora – priča pokretač projekta Nemanja Apatović iz „Nove srpske renesanse“. –  Došli smo do saznanja da je sa roditeljima živeo preko puta Donje crkve kao podstanar, ali ne i u kojoj kući tačno. Pohađao je Karlovačku gimnaziju, ali je gimnazijsko školovanje završio u Beogradu. U Karlovačkoj crtačkoj školi, koju je osnovao mitropolit Stefan Stratimirović je stekao prva znanja o umetnosti. Pretpostavljamo na osnovu te činjenice, da je bio iz bolje stojeće porodice budući da su takvo obrazovanje dobijala deca iz imućnijih krugova. Otišao je iz Karlovaca između 17. i 22. godine, prateći svoj umetnički put koji ga je vodio do Pančeva, Beograda, Kragujevca i drugih mesta.

Knežević je „zanat pekao“ slikajući ikone i radeći kao „moler“, kako su se tada nazivali slikari zanatlije. Apatović kaže da je Uroš u Beogradu počeo da slika ikone, jer je u Karlovcima i okolini izgleda bilo u to doba puno ikonopisaca. Slikao je celivajuće ikone za Sabornu crkvu u Beogradu, a novac od tog posla iskoristio da ode u Beč na usavršavanje. Provešće tamo tri godine mada nema podataka da je pohađao akademiju. 

Andrea Sokić, koja će danas govoriti o Urošu Kneževiću, ističe da se ovaj karlovački slikar pronašao u portretu, gde je i ostavio najdublji trag.   

– Prva značajna ličnost koju je Uroš Knežević portretisao u Srbiji je Dimitrije Davidović, novinar, diplomata i tvorac Sretenjskog ustava. Tim radom otvorio je sebi vrata za nove porudžbine i to od vrha tadašnje elite. U narednim godinama naslikao je više portreta knjaza Miloša, od kojih su sačuvana samo dva. Jedan čuva u Narodnom, a drugi u Topčiderskom muzeju. On je naslikao prvi, za sada poznati, ženski portret u Srbiji. Reč je o portretu snahe kneginje Ljubice Obrenović, Smiljane Milosavljević iz sela Beršića – ističe Sokićeva. 

Želja za ustavršavanjem odvela ga je u Beč, gde je stanovao sa slikarem Jovanom Popovićem u istoj ulici u kojoj i Vuk Karadžić. Uživao je Vukovu podršku i o tome svedoče portreti Vuka, njegove supruge Ane i ćerke Mine. Čak je Mini uradio mali romantični akvarel. Između Kneževića i Karadžića razvilo se prijateljstvo koje se potkrepljuje podatkom  da je Vuk posetio Uroševu majku i sestru prilikom dolaska u Karlovce. Po povratku u Srbiju, dobio je posao koji će biti vrhunac njegove karijere. U pitanju su portreti vođa Prvog srpskog ustanka. 

– Kroz ovaj značajan projekat Knežević je izgradio ugled i položaj u gornjem sloju beogradskog društva. U izvorima se spominje kao redovan član beogradskog Čitališta, nalazi se na spisku osnoviča Narodnog pozorišta, i njegova molba da bude primljen u državljanstvo kneževine Srbije je odobrena. Uroš Knežević je potretisao uticajne i značajne savremenike. Radio je u krugu vladara i njegovih najbližih saradnika, slikao ugledne i moćne ličnosti – napominje Sokićeva. 

Ne zna se da li je po odlasku u „svet“ dolazio u Karlovce. Poznato je da je bolovao od tuberkuloze, da je bio oženjen, ali da nije imao dece. Umro je 1876. godine i sahranjen na Tašmajdanskom groblju u Beogradu. Kada je to groblje premešteno, izgubio se trag njegovom večnom počivalištu.