SVETSKI DAN ČISTIH PLANINA, VIŠE OD 20 GODINA, OBELEŽAVA SE 26. SEPTEMBRA Sačuvajmo lepotu koja nam daje vazduh, vodu, mesto za odmor…

Planine, koje zauzimaju oko petine ukupne kopnene površine na Zemlji, predstavljaju važne rezervoare pijaće vode, dok šume koje prekrivaju veliki deo planinskih područja imaju značajnu ulogu u očuvanju kvaliteta vazduha i regulisanju klime. Planinski šumski predeli dom su brojnih biljnih i životinjskih vrsta i imaju važnu ulogu u očuvanja biodiverziteta.

Neke od najvećih svetskih reka izviru u planinskim područjima, zbog čega su planine značajne i za očuvanje zaliha slatke vode. Sneg i glečeri takođe predstavljaju značajne rezerve vode koje se postepeno oslobađaju tokom toplijih meseci. Klimatske promene, međutim, sve više ugrožavaju ovu prirodnu ravnotežu – rast temperatura ubrzava topljenje glečera i smanjuje snežni pokrivač, dok suše povećavaju rizik od požara u planinskim šumama.

 Udaljenost planinskih područja, kao i ograničene mogućnosti za zemljoradnju, dugo su predstavljale svojevrsnu zaštitu od intenzivnog ljudskog uticaja, doprinoseći očuvanju bogatog biljnog i životinjskog sveta. Šume, koje pokrivaju oko 40 odsto planinskih područja na planeti, predstavljaju važna staništa brojnih vrsta i imaju značajnu ulogu u očuvanju biodiverziteta. 

Očuvanje planinskih ekosistema važno je ne samo zbog njihove ekološke uloge, već i zbog prirodnih lepota po kojima su ovi predeli prepoznatljivi. Vodopadi, jezera, šume i planinski vrhovi čine ih jednim od omiljenih odredišta za boravak u prirodi i turizam. Iako turizam predstavlja važan izvor prihoda za mnoge planinske regione, njegov prekomeran razvoj može dodatno ugroziti osetljive ekosisteme. Porast broja posetilaca, povećane količine otpada, divlje deponije i neodgovorno ponašanje samo su neki od izazova sa kojima se ova područja suočavaju. 

Stoga bi i ovaj 26. septembar trebalo da nas podseti koliko je važno da čuvamo prirodu i njenu raznolikost i svojim odgovornim odnosom doprinesemo tome da planine ostanu čiste i očuvane.  U našoj zemlji brojni planinski predeli omiljene su destinacije za odmor, boravak u prirodi i beg od gradske vreve. Međutim, veća posećenost donosi i povećane količine otpada i druge pritiske na prirodna staništa, zbog čega je njihovo očuvanje zajednička odgovornost svih nas. 

Jedan od načina da doprinesemo očuvanju prirode jesu i akcije čišćenja i uređenja, koje širom sveta okupljaju brojne volontere. I u Srbiji se organizuju akcije usmerene na uklanjanje otpada i uređenje izletišta, planinskih staza i vidikovaca u kojima učestvuju građani, udruženja i kompanije. Svoj doprinos očuvanju prirode daju i brojni volonteri, među kojima i članovi Kluba volontera kompanije NIS, koji tradicionalno učestvuje u akcijama zaštite životne sredine, posebno povodom važnih ekoloških datuma. Volonteri, zaposleni kompanije, do sada su sproveli 97 volonterskih inicijativa, među kojima se posebno ističu akcija čišćenja priobalja Tamiša u Pančevu i Save na Adi Ciganliji, Botaničke bašte u Beogradu, kao i uređenje i čišćenje Oficirske plaže u Novom Sadu. Posebno su značajne akcije realizovane u saradnji sa Nacionalnim parkom Fruška gora, gde su volonteri NIS-a, u pet navrata učestvovali u uređenju i čišćenju ovog planinskog područja.