BEOGRADSKA IZLOŽBA O CINCARIMA U SRPSKIM KRAJEVIMA Alkibijad Nuša i Hipokrat Đorđević obeležili srpsku kulturu i istoriju
U Konaku kneginje Ljubice otvorena je izložba „Grčki Vlasi (Cincari) u srpskim krajevima tokom 18. i 19. veka “, koja na jedinstven način predstavlja istoriju jedne od najzanimljivijih i najmanje poznatih zajednica na Balkanu.
Postavka, otvorena 21. novembra, vodi posetioce kroz svet cincarske kulture, zanata, trgovine i značajnih ličnosti koje su ostavile dubok trag u srpskom društvu 18. i 19. veka.
Već na ulazu u podrumske prostorije Konaka pažnju privlače dve bogato izrađene ženske nošnje. Jedna je svečana, u plavoj svili sa pozlaćenim pojasom i tradicionalnim crvenim fesom, dok je druga skromnija, tamnija, kao podsetnik na svakodnevicu gradskih trgovačkih porodica.
Ovi kostimi pružaju retku priliku da se vide razlike u statusu, ulogama i regionalnim osobenostima unutar iste etničke zajednice.
Na panelima su izložene ikone u bogatim okovima, polijeleji, ukrasne posude i mali liturgijski predmeti, rađeni u radionicama Bitolja, Moskopolja, Kruševa i Soluna.
Tekstovi prate razvoj ovih radionica i njihovo širenje ka centralnoj Evropi, gde su mnoge cincarske porodice nastavile svoj zanatski i trgovački uspon.
Posetioci tražili imena svojih predaka, nedostajao Mihajlo Pupin
Postavka je obogaćena i biografijama istaknutih Cincara koji su uticali na srpsku kulturu, medicinu, politiku i književnost. Među njima je najistaknutiji Vladan (Hipokrat) Đorđević, lekar, gradonačelnik Beograda, ministar i istaknuti intelektualac. Izložene su porodične fotografije, zvanični portreti i zapis o njegovom radu koji objašnjava njegovu složenu ulogu u modernizaciji srpskog društva. Drugi važan segment posvećen je dramskom piscu Branislavu Nušiću, rođenom kao Alkibijad Nuša, čija je biografija predstavljena kroz fotografije porodice, beogradskih ulica, pozorišnih scena i spomenika koji svedoče o njegovom kulturnom nasleđu. Tu su i porodice Vučo, Kiki, Mano-Zisi, Leko, Barako, Darvaris, a neki posetioci tražili su na panoima imena i podatke o svojim precima, čukunbabama i čukundedama koji su došli iz severne Grčke i o sebi ostavili malo podataka, utapajući se u srpsku zajednicu i obogaćujući njenu kulturu. Nedostajao je samo Mihajlo Pupin, čija je majka Olimpijada bila Cincarka.
Jedan od najupečatljivijih segmenata izložbe posvećen je kiridžijama, cincarskim karavandžijama koji su vekovima povezivali balkanske gradove.
Na starim fotografijama vide se karavani natovarenih konja kako prolaze kroz šume, planine i bespuća, kao simbol mreže trgovačkih puteva koji su spajali Epir, Makedoniju, Srbiju, Bosnu, Vlašku i Ugarsku.
Oni su prenosili robu, vesti, ugovore, račune, i bili jedna od najvažnijih pokretačkih snaga u međugradskoj trgovini toga doba.
U delu „Od stočarstva do trgovine“ izloženi su originalni trgovački dokumenti, pisma, računi i fotografije porodica koje su prolazile kroz višedecenijski društveni preobražaj – od pastirskih zajednica do uspešno urbanizovanog, građanskog sloja.
Ovi materijali svedoče o tome kako je upravo mobilnost, trgovačka sloboda i veština snalaženja omogućila Cincarima da postanu jedan od najpoznatijih trgovačkih naroda na Balkanu.
Izložba je postavljena u autentičnom ambijentu Konaka kneginje Ljubice, čiji kameni svodovi i starinske prostorije prirodno ističu istorijski karakter teme. Postavka traje do 21. decembra i namenjena je svima koji žele da razumeju dublje slojeve istorije Beograda i Srbije, kao i uticaj zajednice koja je, iako brojčano mala, dala izuzetan doprinos kulturi, prosveti, medicini i javnom životu.
Ivana Radoičić
Foto: I. R.