BIĆE DA SMO IPAK VIŠE NA MAJKU Njene ćelije decenijama mogu da ostanu u mozgu deteta, tvrde naučnici

Nalazi, objavljeni 10. juna u bazi preliminarnih naučnih radova bioRxiv još nisu prošli stručnu recenziju. Istraživanje je deo sve većeg broja naučnih radova koji pokazuju da majka i fetus tokom trudnoće razmenjuju ćelije, što je pojava poznata kao mikrohimerizam. Ranije je utvrđeno i da mozak majke može da sadrži ćelije sa DNK njene dece.

Ejmi Bodi, kodirektorka Projekta za istraživanje mikrohimerizma, ljudskog zdravlja i evolucije na Kalifornijskom univerzitetu u Santa Barbari, koja nije učestvovala u studiji, istakla je da su dosadašnji dokazi uglavnom poticali iz uzoraka krvi i istraživanja odojčadi.

– Ovde je važno to što je reč o moždanom tkivu, a ne o krvi, što su u pitanju stvarni podaci o ljudima, a ne životinjski model, kao i to što su korišćene najsavremenije metode – navela je Bodi.

Prema njenim rečima, nova studija dodatno potvrđuje da je mikrohimerizam normalan deo biologije sisara.

Majčine ćelije pronađene kod 70 odsto dece

Tim koji je predvodio Sami Kanan, naučni saradnik u Centru za istraživanje raka „Fred Hačinson“ u Sijetlu, analizirao je moždano tkivo hirurški uklonjeno kod dece lečene od teške epilepsije.

Pacijenti su u vreme operacije bili stari od 28 dana do 19 godina, a njihove majke dale su uzorke DNK brisom unutrašnje strane obraza. Istraživači su metodom kvantitativnog PCR-a tražili majčine ćelije među milionima ćelija u mozgu dece.

Od 37 parova majki i dece, kod 26 dece, odnosno kod 70 odsto njih, pronađene su ćelije sa majčinom DNK. Bile su raspoređene u čeonom, slepoočnom i temenom režnju, kao i u hipokampusu. U proseku su pronađene 2,2 majčine ćelije na 100.000 ćelija, ali je jedan uzorak iz hipokampusa sadržao čak 459 takvih ćelija na 100.000. Kod 11 dece majčina DNK nije otkrivena, mada istraživači upozoravaju da je stvarna učestalost verovatno veća jer je retke ćelije teško pronaći.

Pokazalo se i da su majčine ćelije češće prisutne kod prvorođene dece. Među decom kod koje su pronađene, 14 je bilo prvorođeno, a 12 rođeno kasnije.

Postale su neuroni i imune ćelije mozga

Sekvenciranjem RNK pojedinačnih jedara istraživači su utvrdili da se majčine ćelije nisu samo zadržale u mozgu već su se preobrazile u različite vrste funkcionalnih moždanih ćelija. Među njima su bili neuroni, oligodendrociti, koji stvaraju zaštitni omotač oko neurona, astrociti, koji podržavaju funkcije mozga, mikroglija, odnosno imune ćelije mozga, kao i endotelne ćelije koje oblažu krvne sudove.

Istraživači pretpostavljaju da su te ćelije prvobitno bile leukociti ili matične ćelije i da su do fetusa stigle preko posteljice, tokom trudnoće ili dojenja.

– Mogućnost da se utvrdi u koje su se tipove ćelija majčine mikrohimerične ćelije pretvorile izuzetno je važna, jer smo do sada vrlo malo znali o njihovoj stvarnoj ulozi – rekla je Bodi.

Da bi proverili da li se isti nalazi odnose i na ljude bez epilepsije, naučnici su analizirali podatke obdukcije mozga 29 osoba bez poznatih neurorazvojnih poremećaja, starih od 22 nedelje trudnoće do 40 godina.

Ispitano je i moždano tkivo trojice muškaraca u poznim osamdesetim i ranim devedesetim godinama koji nisu imali poznata oboljenja mozga.

Strane ćelije pronađene su kod 25 od 32 osobe, odnosno kod oko 78 odsto ispitanika, uključujući i mozak muškarca u devedesetim godinama.

Naučnici pretpostavljaju da su ćelije poticale od majke, ali to nisu mogli da potvrde jer nisu raspolagali DNK uzorcima njihovih majki. Teoretski, mogle su poticati i od blizanca, starijeg brata ili sestre, prethodne trudnoće ili, ređe, od bake po majci.

U mlađim mozgovima strane ćelije najčešće su se razvijale u određenu vrstu neurona, dok su u starijim mozgovima češće postajale mikroglija.

Naučnici tek treba da otkriju njihovu ulogu.

I. Radoičić