SLOVACI U NOVOM SADU OSTAVLJAJU DUBOKE TRAGOVE Čuvari tradicije i identiteta kroz vekove EVO KAKO JE SVE POČELO

Njihova priča u ovom gradu ne počinje naglo niti masovno, već tiho, dolascima pojedinaca koji su u Novom Sadu tražili posao, sigurnost i novu životnu priliku. Kako se navodi u monografiji grupe autora “Ime i prezime: Novi Sad”, prvi Slovaci doselili su se još 1783. godine. Međutim, njihov broj značajnije raste tek krajem XIX i početkom XX veka, kada u grad dolaze iz različitih vojvođanskih sredina, ali i direktno iz Slovačke. Među njima su bili zanatlije, trgovci, službenici i radnici, koji su se brzo uklapali u gradski život, ali nisu odustajali od svog identiteta.

U očuvanju jezika, vere i običaja ključnu ulogu imale su crkva i škola. Kako piše u monografiji, upravo su ove institucije bile mesta okupljanja i čuvanja nacionalne svesti. Nastava se u određenim periodima odvijala na slovačkom i nemačkom jeziku, što govori o složenim istorijskim okolnostima u kojima je ova zajednica živela. Važan doprinos dali su i istaknuti pojedinci. Advokati dr Miloš Krno i dr Ljudovit Mičatek bili su među najaktivnijima, ne samo u pravnom, već i u društvenom životu. Krno je 1902. godine pokrenuo list „Dolnozemský Slovák“, koji je izlazio sve do 1920. godine i predstavljao značajan glas zajednice. Među najpoznatijim Slovacima koji su boravili u Novom Sadu bio je i Pavle Jozef Šafarik, ugledni naučnik i direktor Novosadske gimnazije. Njegov rad u oblasti slavistike prevazilazi lokalne okvire i svrstava ga među značajne evropske intelektualce svog vremena.

Početkom XX veka Slovaci u Novom Sadu dodatno jačaju svoj kulturni život. Organizuju se izleti, osnivaju društva, a posebno mesto zauzimaju udruženja poput Društva slovačkih žena i Čehoslovačke besede iz 1920. godine.  Upravo iz tih temelja razvila su se kasnija kulturno-umetnička društva koja postoje i danas. Iako su kroz istoriju bili suočeni sa pritiscima, uključujući i procese mađarizacije, Slovaci su uspeli da sačuvaju svoj identitet. Njihova istrajnost ogleda se u očuvanju jezika, običaja i zajedništva, uprkos brojnim promenama koje je donosilo vreme.

Prema podacima iz knjige “Ime i prezime: Novi Sad”, broj Slovaka u Novom Sadu menjao se kroz istoriju. Nekada su činili značajniji deo stanovništva, dok su danas malobrojniji, ali i dalje prisutni i aktivni u različitim segmentima društva. Njihov doprinos vidljiv je u obrazovanju, kulturi i privredi. Slovaci u Novom Sadu ostali su prepoznatljivi po radu, posvećenosti i želji da očuvaju ono što ih određuje, ali i da budu ravnopravan deo zajednice u kojoj žive. Danas, kroz kulturne institucije, udruženja i svakodnevni život, oni nastavljaju da neguju svoju tradiciju i upravo ta sposobnost da sačuvaju svoje, a istovremeno žive zajedno sa drugima, čini ovu zajednicu važnim delom identiteta Novog Sada.  

Zabranjeno je preuzimanje teksta ili dela teksta bez navođenja autora i naše medijske kuće, u vidu živog linka koji vodi ka originalnom sadržaju. Svako kršenje ovog pravila tretiraće se kao povreda autorskih prava.