PENZIONERI U OVIM ZEMLJAMA NAJDUŽE PRIMAJU PENZIJU Evo šta pokazuju najnoviji podaci JEDNA ZEMLJA DRASTIČNO ODSKAČE
Starosne granice za odlazak u penziju širom Evrope rastu kako stanovništvo živi duže.
Ipak, broj godina koje građani mogu da očekuju nakon dostizanja te granice značajno se razlikuje od zemlje do zemlje, pokazuje analiza Euronews Businessa, zasnovana na podacima Evrostata i Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD) za 2024. godinu.
Prema podacima korišćenim u analizi, prosečna starosna granica za penzionisanje u EU iznosila je 64,7 godina za muškarce i 64 godine za žene.
Analiza procenjuje koliko još godina života mogu da očekuju osobe koje su dostigle starosnu granicu za penzionisanje. Toliko bi, u proseku, mogle da primaju penziju ako ispunjavaju i ostale uslove, poput potrebnog radnog staža. To, međutim, nije isto što i stvarno vreme provedeno van tržišta rada, jer deo ljudi nastavlja da radi i nakon sticanja prava na penziju.
Muškarci u Luksemburgu prednjače u EU
Očekivani broj godina nakon dostizanja penzione dobi za muškarce kreće se od 14,7 godina u Bugarskoj i Mađarskoj do 27,3 godine u Turskoj. Unutar Evropske unije prednjači Luksemburg sa 22 godine.
Ove razlike prvenstveno proizlaze iz dva faktora: različitih starosnih granica za penzionisanje i različitog očekivanog životnog veka.
Više od dve decenije nakon dostizanja penzione dobi mogu da očekuju i muškarci u Grčkoj, Francuskoj, Sloveniji, Švajcarskoj i na Malti.
Nemačka zaostaje za drugim velikim evropskim ekonomijama
Među najvećim evropskim ekonomijama Nemačka se izdvaja kraćim očekivanim periodom nakon dostizanja penzione dobi.
Za muškarce taj period iznosi 17,3 godine, odnosno 1,1 godinu manje od proseka EU. Francuska, Italija i Španija su, nasuprot tome, iznad evropskog proseka.
Pored Bugarske i Mađarske, među zemljama sa najkraćim očekivanim periodom su Letonija, Rumunija i Litvanija, gde muškarci nakon dostizanja penzione dobi mogu da očekuju manje od 16 godina života.
Žene u proseku imaju 3,4 godine duži period
Žene u Evropskoj uniji nakon dostizanja starosne granice za penzionisanje mogu da očekuju još 21,8 godina života, što je 3,4 godine više nego muškarci.
Među posmatranim zemljama taj period kreće se od 18,6 godina u Mađarskoj do 34,5 godina u Turskoj, dok u Luksemburgu premašuje 25 godina.
Više od 22 godine beleže i Slovenija, Grčka, Francuska, Španija, Švajcarska, Malta, Italija, Portugal, Kipar i Finska.
Nemačka je i kod žena ispod proseka EU, sa 20,3 godine, kao i Ujedinjeno Kraljevstvo, sa 21 godinom.
Manje od dve decenije nakon dostizanja penzione dobi žene mogu da očekuju u Mađarskoj, Bugarskoj, Rumuniji, Holandiji, Hrvatskoj, Danskoj, Letoniji i na Islandu. Za Hrvatsku taj pokazatelj iznosi 19,6 godina.
Razlika između žena i muškaraca najmanja je na Islandu, gde iznosi 1,6 godina, a najveća u Turskoj – 7,2 godine. U Estoniji, Litvaniji, Letoniji, Bugarskoj, Rumuniji i Poljskoj razlika iznosi najmanje četiri godine.
Duže primanje penzije ne znači i veća primanja
Iako žene mogu da očekuju duži period primanja penzije, njihova penzijska primanja su u proseku niža.
Prema podacima koje navodi Euronews Business, žene u zemljama OECD-a u proseku primaju 23 odsto niže penzije od muškaraca, dok u Ujedinjenom Kraljevstvu taj jaz dostiže 37 odsto.
Trajanje perioda u kojem se penzija prima zato predstavlja samo jedan deo slike. Za životni standard penzionera važni su i iznos primanja i njegova kupovna moć, koji se znatno razlikuju širom Evrope.
Zašto se Turska toliko izdvaja?
Turska je poseban slučaj među 32 evropske zemlje obuhvaćene analizom. U podacima za 2024. godinu starosna granica korišćena za poređenje iznosi 52 godine za muškarce i 49 godina za žene.
U ostalim posmatranim državama granice se kreću od 62 do 67 godina za muškarce i od 60 do 67 godina za žene.
Ranije dostizanje penzione dobi objašnjava zašto Turska ima toliko dug očekivani period nakon te granice. Međutim, stvarni prestanak rada pokazuje drugačiju sliku.
Dok je penziona dob za muškarce u turskom primeru 52 godine, prosečna dob izlaska sa tržišta rada iznosi 60,8 godina. Kod žena razlika je još veća: nasuprot penzionoj dobi od 49 godina, prosečan izlazak sa tržišta rada beleži se sa 60,5 godina.
Kada se računica zasnuje na stvarnom izlasku sa tržišta rada, očekivani preostali životni vek u Turskoj iznosi 18,2 godine za muškarce i 22,6 godina za žene – znatno manje nego kada se računa od starosne granice za penzionisanje.
Penziona dob i prestanak rada nisu isto
Razlika između penzione dobi i stvarnog prestanka rada postoji i u Evropskoj uniji, ali u proseku ide u suprotnom smeru nego u Turskoj.
Muškarci u EU prosečno napuštaju tržište rada sa 63,8 godina, dok je prosečna starosna granica za penzionisanje 64,7 godina. Žene tržište rada napuštaju sa 62,9 godina, nasuprot penzionoj dobi od 64 godine.
Na osnovu očekivanog preostalog životnog veka u trenutku dostizanja penzione dobi, muškarci u EU mogu da očekuju da dožive prosečno 83,1 godinu, a žene 85,8 godina. Ove procene odnose se na ljude koji su već doživeli penzionu dob, a ne na očekivani životni vek pri rođenju.
Podaci tako pokazuju da odgovor na pitanje koliko dugo Evropljani primaju penziju zavisi od više okolnosti: kada stiču pravo na nju, koliko dugo žive nakon toga i kada zaista prestaju da rade.
