ŠTA JE ŠAKALA DOVELO DO NAJBROJNIJEG DLAKAVOG PREDATORA U VOJVODINI Nema prirodnih neprijatelja, ima genetsku inteligenciju
Šakali su, definitivno, zavladali vojvođanskim lovištima, polako ali sigurno potiskujući lisice. Šta je ovu divljač, koju do pre deceniju i po –dve većina ovdašnjih lovaca nije odstrelila, a mnogi čak ni videli, dovelo do „titule“ glavnog predatora u većem delu Srbije?
Jedan od bitnih faktora je nedostatak prirodnih neprijatelja. Nema ga u većem broju tamo gde ima medveda i vukova, ali područja koja su masovnije naseljena krupnijim predatorima u Srbiji je malo. I šakali su glavom platili masovno trovanje vukova na području SFRJ početkom pedesetih godina prošlog veka. Gotovo su nestali, ali početkom ovog veka, njegova populacija je počela da se oporavlja, a poslednjih petnaestak godina doživljava ekpanziju.
- Godinama sam posmatrao i proučavao šakale i svedok sam njihovog velikog širenja – kaže lovni radnik Milan Grba. – Naravno, šakal je štetočina, ali ne može se isključivo njemu pripisati manjak divljači u nekim lovištima. Do hrane dolazi na lakši način – neće loviti ako može da je pronađe. Prvo osmatra teritoriju, pa ako uvidi da na njoj ima hrane onda će se tu naseliti i pariti.
Tamo gde ima više divljih deponija i klaničnog otpada ima više i ovog predatora. Ipak, ne slažem se sa mišljenjem da ne lovi u grupi. Ako proceni da može plen da savlada sam – loviće sam, ako ne - počeće dozivanje u krugu od nekoliko kilometara. Tada se ovi predatori okupe, ali nisam nikada video da zajedno lovi više od tri jedinke - kaže Grba.
Kojine (nad)realne putešestvije
Mnogi lovci pamte kako je 2020. godine stručni tim na čelu sa profesorom Duškom Ćirovićem markirao mladog šakala nazvanog Koja, te je praćeno njegovo kretanje, koje je počelo iz lovišta „Donji Srem“. Rezultati su bili van svih očekivanja!
On je na svom putovanju preplivao tri reke: Savu, Moravu i Mlavu, dva puta prešao auto - put Miloš Veliki, tri puta auto - put Beograd – Niš(!). Nakon tri nedelje putovanja došao je do Velikog Gradišta gde se zadržao nekoliko dana. Nakon toga uz Dunav se vraćao nazad, ka zapadu. Ponovo je preplivao Mlavu i Moravu i došao u Smederevo. Za četiri nedelje prešao je čak 264 kilometra.
Naš sagovornik smatra da je šakal i dalje slabo proučena vrsta. Ipak, pronašao je rezultate jednog istraživanja u SAD.
- Iako se ne radi o istoj vrsti šakala koji dominira kod nas (u Evropi je to zlatni šakal), tamošnja istraživanja DNK su ustanovila da se šakal ne pari u srodstvu. Definisao sam tu pojavu kao „genetska inteligencija“. Samim tim izuzetno je otporan na bolesti. Takođe, u ovim krajevima nema prirodnih neprijatelja. Poslednjih godina sve više se lovi, ali ni lov, potreban i koristan, ne može ozbiljnije da ugrozi njegovu populaciju – tvrdi Milan Grba.
Iako su mnogi lovci i lovni radnici sumnjičavi prema ovom gledištu, istraživanja stručnjaka sa Biološkog fakulteta u Beogradu pokazala su da se na području Srbije šakali više hrane klaničnim ostacima domaćih papkara, naročito svinja, a manje divljači.
Od 2004. do 2014. godine analiziran je 634 želudac koji je imao sadržaj, a analiza je pokazala da se šakali tokom čitave godine dominantno hrane ostacima domaćih papkara. Druga kategorija po značajnosti su bili sitni sisari, treća ostaci živine (mahom) kao klanični otpad. Divljač je u ishrani šakala bila zastupljena u malom procentu. Srna je najzastupljenija vrsta divljači, a ostaci zeca su povremeno nalaženi u malim količinama. No, od navedenog perioda istraživanja šakala je mnogo više, pa shodno tome realno je da poredstavljaju veću opasnost za divljač nego pre skoro 20 godina.
Dušan Knežić