(FOTO, VIDEO) DO OVOG DVORCA U BANATU NIJE LAKO STIĆI, A FILMADŽIJE GA OBOŽAVAJU: Ovo je priča o čuvenim Jagodićima i najupečatljivijoj građevini u ovom delu Vojvodine
Do dvorca Jagodić na obodu Starog Leca u opštini Plandište nije lako stići ako se oslanjate samo na intuiciju, jer put koji vodi do njega skreće oštro udesno, gotovo bez ikakvog upozorenja.
Na tom mestu nema nijedne tablice koja bi putniku najavila da se u neposrednoj blizini nalazi spomenik kulture od izuzetnog značaja i jedna od najupečatljivijih građevina južnog Banata.
Da biste stigli do uređenog dvorca i betonskog kruga koji vas vodi ka glavnom ulazu, moraćete da uključite sopstvene izviđačke sposobnosti, ali i da računate na pomoć meštana koji će vam, šetajući poznatom stazom, rado pokazati kuda dalje. Taj put vodi do građevine koju je domaća publika mnogo puta viđala na televiziji, jer se dvorac Jagodić često iznajmljuje kao lokacija za filmove i serije.
Upravo u njemu je snimana popularna TV serija „Jagodići”, nastala po trilogiji Svetolika Rankovića, koja prati istoimenu plemićku porodicu čiji su članovi zaista bili vlasnici ovog zdanja u 19. veku.
Serija je emitovana na Radio-televiziji Srbije u tri sezone, a dvorac je u njoj služio kao centralna porodična kuća, čime je njegova autentična arhitektura — neoklasicistička fasada sa rizalitima i simetričnom osnovom — postala prepoznatljiv vizuelni motiv široj publici. Ovaj prostor je zbog toga postao jedno od najtraženijih mesta za snimanje u južnom Banatu, posebno za projekte koji zahtevaju ambijent 19. ili početka 20. veka.
Kad stanete ispred ovog ne tako velikog dvorca, imate osećaj da ste se našli u nekom predelu južne Francuske. To ne čudi jer je park koji okružuje ovaj dvorac urađen po francuskom modelu, na koji se naslanja šuma kojom i danas krstare lovci. Tačno, dvorac Jagodić danas predstavlja jedan od najlepših primera spajanja arhitekture i prirode u banatskom pejzažu. Njegova istorijska dubina, plemićko poreklo i kulturni uticaj porodice koja ga je sagradila čine ga neizostavnim delom mape vojvođanskih dvoraca i važnim svedočanstvom života srpskog građanstva u 19. veku.
Ko su bili Jagodići?
Porodica Jagodić ubraja se među najuglednije srpske plemićke familije u južnom Banatu. Poreklom su iz Livna, odakle su se u Banat preselili početkom 18. veka, a plemićki status stekli su 1824. godine, kada je Jovan Jagodić dobio priznanje sa predikatom Kernecsai (od Kerneča), što znači „koji potiče iz Kerneča“, što je bio naziv poseda porodice koji danas ne postoji. To je, ipak, bilo dovoljno da se uzdignu u red obrazovanog, imućnog i uticajnog srpskog građanstva u Habzburškoj monarhiji.
Jagodići su bili blisko povezani s Maticom srpskom, koju su materijalno i moralno podržavali. Učestvovali su u njenom kulturnom i dobrotvornom radu, a pojedini članovi porodice bili su među istaknutim priložnicima i zaštitnicima srpske kulture, književnosti i prosvete u 19. veku. Ta veza sa Maticom srpskom sačuvana je i u umetničkim delima: nekoliko portreta članova porodice, koje je izradio čuveni slikar Konstantin Danilo, danas se nalazi u zbirkama Galerije Matice srpske.
Tokom 19. veka Jagodići su razvili veliko imanje oko svog dvorca. Bavili su se poljoprivredom, vinogradarstvom, stočarstvom i trgovinom, a njihova ekonomska snaga dozvolila im je da se bave i kulturnim i javnim životom. Upravo iz tog perioda potiče i njihov društveni ugled, koji se ogledao u vezama sa srpskim intelektualnim krugovima u Novom Sadu, Temišvaru i Pešti.
Značaj dvorca ogleda se ne samo u arhitekturi, već i u istorijskoj sudbini imanja. Kao jedan od retko očuvanih spahijskih domova u južnom Banatu, sačuvao je osnovnu strukturu i ambijent plemićkog života u ravničarskim predelima 19. veka.
Posle Drugog svetskog rata zgrada je nacionalizovana, jedno vreme bila je i administrativni prostor poljoprivrednog dobra, a kasnije kao deo poslovnog sistema preduzeća „Trudbenik“, ali je nekako uspela da očuva lepotu i arhitektonsku vrednost. Zato je dvorac Jagodić proglašen spomenikom kulture od velikog značaja, što ga svrstava u najvrednije objekte kulturno-istorijske baštine u Srbiji.
Sprečeno propadanje
Nakon više decenija stagnacije, dvorac je ušao u proces obnove 2007. godine, u okviru inicijative Opštine Plandište uz stručni nadzor Republičkog i Pokrajinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture. Tada su urađeni radovi na konstruktivnom ojačavanju, sanaciji fasade, obnovi stolarije, krova i trema, kao i konzervatorske intervencije na arhitektonskim elementima.
Ovi radovi vratili su zdanju prvobitni izgled i sprečili njegovo dalje propadanje, ali kompletna rekonstrukcija parka i unutrašnjosti još uvek nije izvedena. Zato vas danas s ovih slika posmatra ružičasto-zlatna lepotica, s očuvanim gipsanim ukrasima i elegantnom fasadom koje ne prkosi prirodi već se na neki neočekivan način, uklapa u njega.
Danas se dvorac nalazi u privatnom vlasništvu, a u javnim izvorima ne navodi se ime vlasnika.
Zgrada je očuvana, u funkciji, i često se koristi kao lokacija za snimanja filmova, serija i svečanosti, što govori o njenoj atraktivnosti i potencijalu.
Ako želite da se za vas otvore ove šalokatre i kročite kroz hladnjikave hodike ove banatske lepotice, moraćete da snimite neki film ili seriju, kažu meštani, pomalo ponosni što u njihovom kraju i dalje ponosno stoji ova prelepa zgrada.
Projekat “Dvorci i velelepna zdanja Vojvodine – raskošni čuvari istorije“ realizuje Dnevnik Vojvodina press doo, a sufinansira Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose sa verskim zajednicama. Stavovi u podržanom projektu ne izražavaju nužno stavove organa koji je dodelio sredstva.