BICIKLOM KROZ VOJVODINU: RIĐICA (2) Ostrvljanima nije legla ravnica
Ucentru Riđice stižem do srpske pravoslavne crkve Prenos moštiju Sv. Nikole, koja je podignuta 1844, a danas je u dosta lošem stanju, izgleda kao neka od zapuštenih nemačkih crkava u Vojvodini.
Za vreme Prvog svetskog rata mađar-ske vlasti su skinule tri zvona sa crkve, tako da je ostalo samo jedno, najmanje crkveno zvono. U periodu između dva rata, od dobrovoljnih priloga i crkvenog poreza, crkva je popravljena, ograđena i pokrivena eternitom. Zasluge za uređenje i održavanje pravoslavne crkve u Riđici, pripala je ondašnjem službeniku, ruskom emigrantu Vasiliju Mikizijeviću, koji je streljan od mađarskih okupatora 1941.
Iako u selu živi mali broj katolika (prema popisu iz 2022. samo 156) rimokatolička Crkva uzašašća Gospodina našega Isusa Hrista u boljem je stanju od pravoslavne. Izgradnja katoličke crkve u Riđici počela je 1816. a osvećena je godinu dana kasnije. Na crkvi je 2016, povodom dva veka od početka izgradnje popravljen krov, časovnik na tornju dobio je novi brojčanik, a izvršene su popravke i u samoj unutrašnjosti...
Selo ima burnu prošlost, koja seže još u praistoriju jer arheološki nalazi na prostoru Riđice potvrđuju da je ovaj kraj bio naseljen još u to vreme. Po svoj prilici, radi se o značajnom utvrđenju iz keltskog perioda. Riđica se u 14. veku, po mađarskim zapisima, spominje kao Reg, Ređfalu, a za vreme Turaka kao Riđica. U Riđici je 1733. popisano 120 srpskih domova, koje su opsluživala trojica pravoslavnih sveštenika.
Krajem Prvog svetskog rata u Riđici je živelo oko 1.000 Mađara i oko 1.000 Nemaca. Trijanonskim sporazumom (4. jun 1920) reka Plazović je uzeta kao granica između Kraljevine SHS i Mađarske. Železnička stanica u Riđici je podignuta 1895. i ima jedan sprat, kada je građena železnička pruga Sombor - Gakovo - Kruševlje - Stanišić - Riđica - Baja.
Do pred kraj Drugog svetskog rata (1944) stanovništvo Riđice bilo je naseljeno preko 90% Podunavskim Švabama. Nakon proterivanja i logorisanja Nemaca na njihovo mesto kolonizuje se narod Dalmacije. Do 1965. godine Riđica je zajedno sa Rastinom, Stanišićem, Gakovom i Kruševljem spadala u opštinu Stanišić, koja je cela te godine pripojena Somboru.
Riđica je tokom kolonizacije naseljavana stanovništvom iz severne Dalmacije (Benkovac, Kistanje, Obrovac, Zadar, Šibenik, Knin, Drniš) u tri transporta tokom 1945. i 1946. godine, a kasnije su se naseljavale manje grupe ili pojedinačne porodice. Najveći broj porodica, uglavnom srpskih, bio je sa područja Bukovice. Hrvatske porodice bile su najviše poreklom sa zadarskog i šibenskog područja i pripadajućih im ostrva. Ako uzmemo u obzir predratnu nacionalnu strukturu dalmatinskih kotara možemo pretpostaviti da su većinu ukupnog broja kolonističkih porodica u Riđici s područja Zadra (39), Šibenika (33), Preka (9) i Biograda (4) činile hrvatske.
Španski borci, sportisti, slikari, pankeri…
Kao i u slučaju Stanišića i Riđica poseduje veliki spisak ličnosti koje značajem prevazilaze lokalni okvir. Iz Riđice je Ravnaj Tamaš (1893-1963), koji je bio mađarski dermatolog, univerzitetski profesor, kao i Hedrih Karolji Dijaz (1899-1936) - borac radničkog pokreta koji je učestvovao i u Španskom građanskom ratu.
I danas u Subotici postoji ulica sa njegovim imenom. Slikar i karitakturista Petar Gugleta, rođen u selu Bilišane u Dalmaciji 1944, detinjstvo je proveo u Riđici. Ovde je rođen i Anđelko Marinković (19. novembar 1948) - fudbaler, osvajač titule sa FK Vojvodina u sezoni 1965/66; Branko Nadoveza (1. april 1961) doktor političkih nauka kao i Petar Peđa Stijelja - inovator koji je za svoj izum “bešumna slavina” dobio zlatnu medalju Gran Pri u Briselu 1988. godine. Slobodanka Milanko Bobina (Riđica, 1968) - fudbalerka.
Za žensku fudbalsku reprezentaciju Jugoslavije odigrala 16 utakmica. Iz ovog sela su i Ljubinko Kožul (1947) fotograf, Lazar Rajić “Rokvud” (1948), glumac, Diana Morić (1988) - fitnes instruktor i džudistkinja koja je bila desetostruki državni prvak, pet puta balkanski, i treća u Evropi. U selu su postojale grupe „Deponija zvuka” (pank) i „ Poslednja šansa” (rok).
Prvi transport s 220 porodica kolonista poreklom sa područja tadašnjih kotara Benkovac i Zadar došao je u Riđicu 7. decembra 1945. Drugi transport sa 200 porodica područja kotara Šibenika i Knina stigao je 18. februara 1946. Poslednji, treći transport sa oko 80 porodica sa područja Benkovca i Zadra došao je u martu iste godine. Nakon ovih transporta zabeleženu su naseljavanja manjih grupa i pojedinačnih porodica. Prema nekim tvrdnjama kod podele kuća vodilo se računa i o nacionalnosti kolonista. „Pošto su u manjini naseljenici hrvatske narodnosti, oni su dobili prednost u biranju kuća”. Prvenstvo su imale i udovice s decom i ratna siročad, zatim ratni vojni invalidi i nositelji partizanske Spomenice i na kraju ostali borci. Kolonisti koji su se naseljavali u prvim transportima češće su dobijali bogatije i veće kuće…
Prema prvom posleratnom popisu 1948. godine, u Riđici je živelo 4.159 stanovnika. Nekoliko godina nakon kolonizacije, u Dalmaciju se iz Stanišića vratilo 150, dok je iz Riđice 30-ak porodica. Među povratnicima su prednjačili primorci i otočani iz nekadašnjih kotareva Šibenik, Korčula, te kolonisti iz kotara Metković.
U trećem i poslednjem nastavku reportaže iz Riđice za sedam dana na ovom mestu ćete čitati o tome u kakvom se stanju danas nalazi Dvorac porodice Kovač kao i šta se dogodilo sa nekada uspešnim Rukometnim klubom “Dalmatinac”.
