OBJAVLJEN BREVIJAR MUZIČKIH STVARALACA KOJI SU SE RODILI ILI DELOVALI NA OVOM PODRUČJU Evo ko se našao u leksikonu kompozitora panonskog prostora
U izdanju Kulturnog centra Vojvodine „Miloš Crnjanski” objavljena je knjiga „Leksikon kompozitora Vojvodine: brevijar kompozitora i muzičkih stvaralaca na panonskim prostorima”, koju je priredio muzikolog Adrian Kranjčević.
Po rečima priređivača, knjiga je nastala kao deo projekta „Digitalna platforma – Vojvođanski kompozitori”, koji od 2021. realizuje KCV. U knjizi je, hronološkim redosledom, zastupljen 41 kompozitor – od Đura (Đerđa) Arnolda, zatim Kornelija Stankovića, Josifa Marinkovića, Petra Krančevića, Isidora Bajića, Rudolfa Bručija, Dušana Radića... do Mitra Subotića Sube.
– Kompozitori koji su zastupljeni u ovoj knjizi delovali su u različitim društvenim ulogama: kao crkveni muzičari, kapelnici, pedagozi, organizatori muzičkog života, ali i kao autori čija dela svedoče o postupnom profesionalizovanju kompozitorskog poziva. Njihovo stvaralaštvo često je nastajalo na razmeđi umetničke ambicije i praktičnih potreba zajednice u kojoj su se nalazili u datom trenutku, što svemu ovome daje posebnu dokumentarnu i estetsku vrednost. U toj napetosti između centra i provincije, tradicije i inovacije, oblikovana je specifična muzička slika nekadašnjih, a samim tim i današnjih panonskih prostora – ističe Kranjčević u predgovoru.
Naš poznati muzikolog Dušan Mihalek istakao je u recenziji rukopisa da podnaslov knjige – brevijar – podseća na napore Antona Ebersta, koji je pre pola veka upravo svojim brevijarima spasao od zaborava mnoga imena naše muzičke kulture, čime se propagiraju prave vrednosti naše muzike i spasavaju od zaborava te vaspitava nova generacija ljubitelja muzičke umetnosti.
„Muzikolog Adrian Kranjčević ima istančan osećaj za pristup temi, aktivan i vredan odnos u njenoj realizaciji. Pokazao se kao vrlo studiozan, prilježan i koristan trudbenik u svim oblastima muzičke i kulturne delanosti. Njegovi tekstovi su literarno pismeni, akcije osmišljene i bespogovorno sprovedene u delo”, navodi Mihalek.
Sam projekat je podeljen u nekoliko faza i podrazumeva istraživanje, selekciju, arhiviranje i promovisanje života i dela kako preminulih, tako i savremenih kompozitora koji deluju na ovim prostorima, jer je važno, kako navodi Kranjčević, da znamo ko su naši kompozitori i koliko su učinili za našu kulturu.
Pri tome je kao kriterijum prilikom izbora priređivač koristio činjenicu da su posmatrani kompozitori rođen na panonskim prostorima ili da su nekim delom svoga života ili karijere vezani za njih. Za sve je, međutim, karakteristično da su tokom života stvarali inspirisani ovdašnjim prirodnim lepotama, ljudima i njihovim bogatim muzičkim nasleđem.
– Ovom knjigom, ali i samim projektom, želim da pokažem da na ovim panonskim prostorima imamo jedan kontinuitet umetničkog stvaralaštva i kreativnosti na muzičkom polju, od kraja 18. veka pa sve do druge polovine 20. veka. Ono što je najvažnije, i danas, u 21. veku, ta kreativnost je življa nego ikada ranije jer imamo savremene kompozitore koje zastupaju čak tri generacije i koji su prepoznati u svojoj sredini, ali i u inostranstvu – navodi Kranjčević. – Sa druge strane, ako se na kvalitetan i profesionalan način prikaže njihovo stvaralaštvo, može doći do revitalizacije nečijeg opusa. Iz iskustva znamo da, ako se njihova dela ne nalaze na repertoaru glavnih orkestara, kamernih ansambala ili resitala pojedinih solističkih interpretatora, ako se ne emituju na radiju ili televiziji, oni, nažalost, vremenom sve više padaju u zaborav. A životi i karijere većine njih su izuzetno interesantni za široku čitalačku publiku. Sa druge strane, ako se na kvalitetan i profesionalan način prikaže njihovo stvaralaštvo, može doći do revitalizacije nečijeg opusa...
M. Stajić
