Od Glavnog sokaka do Zmaj Jovine ulice: Kakve sve tajne kriju table sa nazivima ulica i trgova Novog Sada

Međutim, gradske saobraćajnice i trgovi tokom istorije preživeli su prave političke i društvene tektonske poremećaje. Svaka smena vladara, istorijske epohe i državnog uređenja donosila je sa sobom i preimenovanje gradskih tabli.

Ono što je danas Zmaj Jovina ili Trg slobode, nekada je nosilo imena austrougarskih monarha, kraljeva dinastije Karađorđević, a kasnije i istaknutih komunističkih lidera.

Trg slobode: Od Franca Jozefa do oslobođenja

Glavni gradski trg je možda i najbolji svedok promena kroz koje je Srpska Atina prolazila:

• Pre Prvog svetskog rata: U vreme Austrougarske trg se zvao Trg Franca Jozefa (Ferenc József tér), u čast austrijskog cara.
• Između dva rata: Nakon prisajedinjenja 1918. godine i stvaranja Kraljevine SHS/Jugoslavije, dobija naziv Trg oslobođenja.
• Period okupacije (1941–1944): Mađarske okupacione vlasti nazivaju ga Trg državne zastave (Nemzeti zászló tér).
• Posleratna Jugoslavija (SFRJ): Trg dobija svoj današnji naziv — Trg slobode, koji je zadržao sve do danas.

Zmaj Jovina ulica: Srce Srpske Atine

Kao jedna od najstarijih i najvažnijih pešačkih zona, Zmaj Jovina je kroz vekove bila geografski i trgovački centar grada:

• Pre Prvog svetskog rata: Prvobitno se zvala jednostavno Glavna ulica (Fő utca, Hauptgasse), a kasnije Ulica Lajoša Košuta (Kossuth Lajos utca).
• Između dva rata: U monarhističkoj Jugoslaviji ponela je ime po kralju — Ulica Kralja Petra I.
• SFRJ: U socijalističkom periodu dobija naziv Ulica Maršala Tita, ime koje su nosile glavne ulice gotovo svih gradova širom bivše Jugoslavije.

• Od 1990-ih do danas: Nosi ime po čuvenom srpskom pesniku i Novosađaninu — Zmaj Jovina ulica.

  Današnji naziv	Austrougarski period (do 1918)	Period Kraljevine (1918–1941)	Period SFRJ (do 1990-ih)
  Trg slobode	Glavni trg / Trg Franca Jozefa	Trg oslobođenja	Trg slobode
  Zmaj Jovina ulica	Glavna ulica (Fő utca) / Lajoša Košuta	Ulica Kralja Petra I	Ulica Maršala Tita
  Dunavska ulica	Dunavska ulica (Duna utca)	Ulica Jaše Tomića	Dunavska ulica (od 1945)
  Ulica kralja Aleksandra	Gomboš ulica	Ulica Kralja Aleksandra	Ulica Narodnih heroja
  Jevrejska ulica	Zsidó utca	Jevrejska ulica	Ulica JNA
  Pašićeva ulica	Nikolajevska ulica	Pašićeva ulica	Ulica Svetozara Markovića
  Trg Marije Trandafil	Žitni trg	Trg Marije Trandafil	Trg Koste Trifkovića

Dunavska ulica: Oaza tradicije

Za razliku od drugih saobraćajnica, Dunavska ulica je kroz istoriju imala nešto više sreće i uglavnom je zadržavala svoj suštinski naziv:

• Pre 1914. godine: Na mađarskom se zvala Duna utca.
• Između dva rata: Preimenovana je u Ulicu Jaše Tomića.
• Nakon 1945. godine vraćen joj je istorijski naziv Dunavska ulica, čuvajući svoj izvorni duh i vezu sa rekom ka kojoj vodi.

Ogledalo političkih promena

Tek sa velikim talasom preimenovanja početkom devedesetih godina 20. veka, većini ulica u centru Novog Sada vraćena su stara, tradicionalna ili predratna imena.

Table na novosadskim fasadama tako ne predstavljaju samo orijentir za prolaznike, već uklesanu hroniku promene imperija, ideologija i država na ovim prostorima.