SOMBORSKI INDEKS KORISTILI NAUČNICI IZ 60 ZEMALJA Akademik Ivan Gutman ovekovečio rodni grad u nauci
Zahvaljujući nauci, kulturi, umetnosti i sportu Sombor je, kao kolevka mnogih disciplina, nadaleko poznat, a od ove godine, čuveni somborski šafl, specifični potez košarkaškog NBA čarobnjaka Nikole Jokića, ima konkurenciju u svetu nauke.
Naime, najcitiraniji srpski naučnik Ivan Gutman, akademik SANU, profesor emeritus i svetski priznat teorijski hemičar i matematičar, ovekovečio je ime svog rodnog grada tako što je u svet nauke na velika vrata uveo termin somborski indeks. Somborci su više o tome mogli da saznaju na promociji istoimene knjige u prostoru „Studio 99“ ovdašnjeg Narodnog pozorišta.
- Mada sam najveći deo radnog veka proveo van rodnog grada iz njega nikada zapravo nisam ni odlazio, a uručenje prestižne gradske Oktobarske nagrade me je ponukalo da se svom gradu nekako i odužim – pojasnio je Gutman motive za imenovanje novog termina u teorijskoj hemiji na promociji knjige koju pored njega koautorski potpisuje i Milan Stepanović, somborski publicista. – Na ideju da termin somborski indeks, kao topološki spoj grafičkih i numeričkih svojstava hemijskih jedinjenja, iskoristim u svom teorijskom radu objavljenom 2021. u prestižnom naučnom časopisu Match došao sam godinu dana ranije, tokom dugotrajnih hemodijaliza u somborskoj bolnici.
Gutman je sugrađanima na promociji knjige priznao i svoje, pokazalo se neopravdane strahove i nedoumice:
- U strahu od moguće bruke bio sam vrlo diskretan pošto ne bi bilo prvi put da se neki novi termin jednostavno ne primi u široj naučnoj zajednici.
Dugi niz slavnih naučnika
Svoj doprinos knjizi „Somborski indeks“ dao je i publicista i zavičajni povesničar Milan Stepanović osvrtom na Somborce i one koji su se u njemu školovali ili su u njemu radili, a koji su pre više od dva veka upalili luču znanja. Vrlo pregledno i edukativno navedeni su velikani od Avrama Mrazovića, preko doktora medicine Jožefa Bikija i Mihaela Rafaela fon Geleia iz 18 veka, Ivana Jugovića odnosno Jovana Savića i Jovana Hadžića sve do dr Gutmana i njegovog mladog kolege dr Igora Paštija, najmlađeg doktora nauke u istoriji matičnog beogradskog Fakulteta za fizičku hemiju i dopisnog člana SANU.
Od momenta objavljivanja ovog rada pod zvaničnim nazivom „Geometrijski pristup topološkim indeksima zasnovanim na stepenima – somborski indeks“ pa do danas, termin koji slavi rodni Gutmanov grad našao se u naslovima preko 640 naučnih radova, dok se njegovo citiranje broji hiljadama. Njime su se bavili naučnici u preko 60 zemalja od SAD do Mongolije i Indonezije, a kuriozitet je da kineski naučnici koji u svojim radovima koriste ideogramsko pismo jedino pridev „somborski“ isključivo pišu, za njih neuobičajenom, latinicom.
- Mada je u pitanju isključivo teorijski rad, na moje iznenađenje, somborski indeks je pronašao i put do prektične primene, kojom se kao teoretski hemičar ne bavim. Tako je ovaj indeks zastupljen i u radovima koji se bave istraživanjima i novim nesteroidnim protivupalnim i lekovima protiv gljivičnih infekcija, dok je iznenađenje da je somborski indeks pronašao svoju praktičnu primenu i u poljima koje nemaju nikakve veze sa hemijom, kao što su povezivanje preko interneta, mrežnog povezivanja ili izbora mesta za izgradnju termoelektrana i poboljšavanja efikasnosti vakcinacionih centara – nije krio svoje zadovoljstvo zbog prave „epidemije“ korištenja termina „somborski indeks“ u svetskoj naučnoj zajednici Ivan Gutman, jedan od najvećih živih naučnika sa ovih prostora.