VEKOVI OŽIVELI U VITRINAMA ISTORIJSKOG MUZEJA SRBIJE! Kruna kralja Tvrtka, krst Svetog Save i studenički krst ponovo zablistali
Istorijski muzej Srbije uključio se u izložbu „Čekajući stalnu postavku” rekonstrukciju mogućeg izgleda krune kralja Tvrtka I Kotromanića, zatim repliku ručnog krsta – stavroteke Svetog Save, kao i kopiju studeničkog krsta sa severnih vrata Bogorodičine crkve, koje su ručno izrađene starim tehnikama u konsultacijama s relevantnim stručnjacima.
Rekonstrukciju krune kralja Tvrtka I Kotromanića izradio je filigranista Goran Ristović Pokimica u konsultacijama sa arheologom Markom Aleksićem. Kruna je izrađena prema analogijama iz datog perioda, s posebnim osvrtom na zavetnu anžujsku krunu iz 14. veka. Ljiljan, kao osnovni motiv anžujske vladarske kuće, još ranije je usvojen kao vladarski simbol u srpskim zemljama.
Kruna s ljiljanima se, naime, pojavljuje i na kovanicama Tvrtka I Kotromanića, koji je nosio titulu „kralj Srbljem, Bosni, Pomorju, Humskoj zemlji, Donjim krajem, Zapadnim Stranam, Usori i Podrinju”.Rekonstrukcija je urađena od pozlaćenog srebra i ukrašena slatkovodnim biserima, ametistima, rubinima, turmali-nima, granatima i smaragdima.
Repliku ručnog krsta – stavroteke Svetog Save takođe je izradio filigranista Goran Ristović Pokimica po uzoru na original koji se čuva u Muzeju katoličke dijeceze Bordžija u Pijenci. Krst s natpisom „Sava prvi arhiepiskop i patrijarh srpski” čuva se u ovom muzeju kao dar pape Pija II. Relikvija potiče iz riznice manastira Žiča, odakle ju je udovica Lazara Brankovića sklonila na dvor svog oca Tome Paleologa, despota Moreje, u strahu od osmanskog nadiranja. Iz istih razloga, njen otac je 1461. godine relikviju preneo u Italiju, gde se od tada čuva.
Replika je urađena od pozlaćenog srebra i ukrašena slatkovodnim biserima, gorskim kristalom, ametistima i safirima.
Kopiju studeničkog krsta, jednog od poznatih simbola srpskog graditeljstva i kulture iz vremena velikog župana Stefana Nemanje, izradio je vajar Vladimir Jablanović. Kamena kompozicija u obliku diska urađena je po uzoru na čuvenu predstavu studeničkog krsta koji se nalazi iznad severnih vrata Bogorodičine crkve i od iste vrste mermera.
Kamena plastika u mermeru čini posebno kulturno-umetničko bogatstvo Bogorodičine crkve o čemu svedoči i ovaj krst na kome se spajaju ranohrišćanska simbolika sidra, koje označava spasenje i sigurnost, i simbolika plodnosti i napretka, predstavljena u vidu floralnih ukrasa na njegovim krajevima.
Nije zgoreg podsetiti na to da je Istorijski muzej Srbije na izložbi „Čekajući... ”, koja svojim konceptom nagoveštava buduće celine stalne postavke, pred posetioce izneo najvrednije predmete iz svojih zbirki, među kojima se izdvajaju predmeti koji su deo zaostavštine dve novovekovne srpske dinastije – Karađorđević i Obrenović.
Izložen je takođe i olovni pečat velikog župana Stefana Nemanje iz druge polovine 12. veka, zatim novčići vladara iz dinastije Nemanjić, karaf kralja Milana Obrenovića, fotografija kraljice Natalije u bogato dekorisanom emajliranom ramu i Orden Miloša Velikog IV reda, kristalni bokal s grbom Kraljevine SHS ...