NA RAJCU OŽIVELE STARE SEOSKE MOBE: Kosači se borili za "Zlatnu kosu"
Centralni dan 57. „Kosidbe na Rajcu“ obeležili su svečani defile, nadmetanje najboljih kosača iz zemlje i inostranstva i tradicionalni ručak na otkosu.
Ovogodišnja trodnevna manifestacija održana je od 17. do 19. jula na planini Rajac kod Ljiga, uz kulturno-umetnički program, nastupe folklornih ansambala i pevača, izložbu kosačkih alata i mehanizacije i završno takmičenje u ručnom košenju trave.
Svečani program počeo je defileom kosača, obučenih u letnju narodnu nošnju — bele vezene košulje, široke bele pantalone, jeleke, pojaseve, vezene čarape i opanke. Sa njima su ka rajačkim livadama krenuli trubači, zdravičari, vodonoše i ručkonoše, oživljavajući nekadašnje seoske mobe, kada su meštani zajedno obavljali velike poljoprivredne poslove.
Nastala iz tradicije
„Kosidba na Rajcu“ nastala je iz tradicije kosačkih okupljanja. Prvo zabeleženo takmičenje na Rajcu održano je još 1892. godine, u vreme narodnog vašara, dok je savremena turistička manifestacija počela da se oblikuje šezdesetih godina prošlog veka. Tokom decenija na rajačkim livadama nastupali su kosači iz Srbije, Crne Gore, Republike Srpske, Slovenije i brojnih evropskih zemalja.
Pored revijalnog dela, održano je glavno takmičenje za prestižno priznanje „Zlatna kosa“, kao i međunarodno ekipno nadmetanje u ručnom košenju. Pravo da se bore za glavnu nagradu imaju pobednici ranijih „Kosidbi na Rajcu“, najbolji učesnici drugih kosačkih takmičenja u Srbiji i kosači iz inostranstva.
Takmičari su pred žirijem pokazali koliko brzo i vešto mogu da pokose dodeljenu parcelu. Pri ocenjivanju se uzimaju u obzir broj i širina otkosa, brzina košenja, ali pre svega kvalitet, ujednačenost i čistoća pokošene površine.
Najuspešnijem kosaču u takmičarskom delu pripada glavno priznanje „Zlatna kosa“, dok se pobedniku revijalnog košenja dodeljuje titula Đidije. Za ovo priznanje nije dovoljna samo veština rukovanja kosom — ocenjuju se i narodna nošnja, držanje, pesma i ukupan način na koji kosač predstavlja tradiciju. Nagrađene su i najbolje ekipe u međunarodnom nadmetanju, a pobednicima pripadaju i pokloni pokrovitelja i sponzora.
Posle nadmetanja, na livadama je priređen tradicionalni kosački ručak. Domaća jela služena su na travi, na prostrtim ćilimima i belim čaršavima, onako kako se nekada ručavalo tokom velikih seoskih moba.
Manifestacija se tradicionalno održava u julu i predstavlja simboličan završetak košenja planinskih livada, ali i jednu od najpoznatijih smotri posvećenih očuvanju starih zanata, narodnih običaja i seoskog načina života.