(FOTO) MAGISTRAT JE SRCE ISTORIJE SREMSKIH KARLOVACA Zdanje u kojem su održavani sabori, proglašena Vojvodina i pisane stranice nacionalne prošlosti

Sva su nastala tokom jednog stoleća, a prva među njima nikla je velelepna zgrada Magistrata – varoška kuća, koja je i danas sedište lokalne vlasti. 

Sazidana je između 1806. i 1811. godine, delom na mestu stare zgrade koja je stradala u požaru 1799. Plan za sadašnju zgradu delo je inženjerskog poručnika barona Vaskeza iz 1791. godine, koji je prepravio kapetan Poljani 1805. godine i na osnovu njega sledeće godine je počela gradnja. Sudeći prema planu koji se čuva u karlovačkom muzeju, sadašnji izgled ne odstupa mnogo od prvobitnog. 

Još u vreme izgradnje, 1807. godine u Magistratu je čuveni farmaceut iz Petrovaradina Franc Šams otvorio apoteku. Bila je to prva apoteka u Karlovcima, a Šamsova filijalna ili u današnjem smislu reči poslovnica one koju je imao u Petrovaradinu pod nazivom „Kod zlatnog or-la”. On je od Magistrata dobio dva lokala u „novoj varoškoj kući” i bio oslobođen zakupa tri godine. 

U Magistratu postoji velika sala, saborna dvorana ili sabornica u kojoj su se u prošlosti održavali narodno-crkveni sabori, besede, pozorišne predstave. U sabornici su se sabori održavali od trenutka kada je zgrada završena, pa do 1892. godine. 

O tome kako je izgledala u provoj polovini 19. veka svedoči litografija sa sabora iz 1837. godine. Original litografije nije sačuvan, a njena reprodukcija je prvi put štampana između dva svetska rata.

Od, u srpskoj istoriji poznatijih sabora koji su održani u sali karlovačkog Magistrata, pominju se dva – Blagoveštenski sabor (1861) i sabor poznat pod nazivom Majska skupština (1848).

Dok za prvi nema nikakave dileme da se odvijao unutar Magistrata, oko Majske skupštine postoji podeljeno mišljenje među istoričarima da li je održana na tom mestu. Oni koji su zagovornici teze da nije održana u varoškoj kući kao argument navode da nigde nisu naišli na podatak koji to potvrđuje, i pozivaju se na svedočanstva određenih učesnika objavljenih u njihovim autobiografijama, po kojima je sabor bio u dvorištu tadašnjeg mitropolijskog dvora. 

Bilo kako bilo, kada se danas govori o Magistratu, neizostavno se pominje Majska skupština i da je sa balkona tog zdanja proglašena Srpska Vojvodina. 

Tokom Drugog svetskog rata, u zgradi je bio zatvor u kom su mučeni rodoljubi iz Karlovaca i okoline. U njoj je kratko vreme od osnivanja funkcionisao i karlovački muzej. 

Danas je Magistart sedište pored Opštinske uprave i Konzulata Crne Gore. Saborna dvorana je mesto u kom se održavaju sednice loklanog parlamenta, kulturni programi, kao i venčanja. 

Projekat “Dvorci i velelepna zdanja Vojvodine – raskošni čuvari istorije“ realizuje Dnevnik Vojvodina press doo, a sufinansira Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose sa verskim zajednicama. Stavovi u podržanom projektu ne izražavaju nužno stavove organa koji je dodelio sredstva.