OSAM DECENIJA OD DOSELJAVANJA U STANIŠIĆ Jubilej obeležen manifestacijom "Sa kamena ponos nik’o, kroz ravnicu raste"

Skromno obeležavanje osam decenija od kolonizacije nakon Drugog svetskog rata uveličali su nastupi folklornih grupa u ovdašnjem Domu kulture, predvođenim stanišićkim Srpskim kulturno-umetničkim društvom „Izvor“ čijim članovima su se pridružili i amateri Srpskog kulturnog centra „Vuk Stefanović Karadžić“ iz Bačke Topole, KUD-a „Marko Orešković“ iz Bačkog Gračaca i Društva za očuvanje izvorne pesme i običaja „Fočaci“ iz Vojke.

Ova manifestacija je bila održana pod imenom „Sa kamena ponos nik’o- kroz ravnicu koren raste“, a pored igara i običaja iz Dalmacije, Like i BiH, gosti su imali priliku da uživaju i u nastupu polaznica radionice tradicionalnog pevanja Srba iz severne Dalmacije pod vođstvom Svetlane Spajić. Prigodno, s obzirom na to da je rođen i odrastao u ovom selu, svoju pisanu čestitku je uputio i vladika Bački Irinej Bulović.

Pre Drugog svetskog rata većinsko stanovništvo Stanišića, tada velikog sela i opštinskog središta, bilo je nemačke narodnosti (na popisu iz 1931.  ovde je živelo 5.429 Nemaca, 1.102 Srbina, 772 Mađara, 185 Bunjevaca, 60 Roma i 40 Jevreja), a u vreme oslobođenja, u jesen 1944. godine, u Stanišiću je zatečeno oko 4.650 Nemaca. Ubrzo će jedan deo ovdašnjeg nemačkog stanovništva biti odveden u logore ili deportovan u Sovjetski Savez, a preostali Nemci (njih preko 4.000) internirani su u logore u obližnjim selima Gakovu i Kruševlju tokom proleća 1945. Godine, dok je njihova imovina podlegala je državnoj eksproprijaciji. 

Na mesto interniranih Nemaca, odlukom tadašnjih vlasti u Stanišiću je planiran smeštaj za 1.330 doseljeničkih porodica pa je prvi transport kolonizovanog stanovništva (oko 150 dalmatinskih porodica) prispeo u ovo selo 6. decembra 1945. godine, ali kako je ovo stanovništvo bilo planirano za naseljavanje u susednu Riđicu, ovde se zadržalo svega nekoliko sedmica. 

Prvi isključivo „stanišićki“ transport stigao je u selo 19. decembra 1945. godine, kada je doseljeno 230 porodica (sa oko 1.500 članova) iz sinjskog i splitskog kotara. U januaru 1946. g.  prispelo je 180 porodica (sa oko 1.500 članova) iz Knina i okoline, a u februaru još oko 160 porodica iz raznih krajeva Dalmacije. U martu 1946. godine doseljeno je 150 porodica iz okoline Knina, Metkovića i Imotskog, a u maju je naseljeno i 70 porodica dalmatinskog porekla iz Makedonije.  Reč je, mahom, o srpskim dobrovoljcima iz Prvog svetskog rata, poreklom iz okoline Knina, Obrovca i Šibenika, koji su, između 1921. i 1936. godine, bili kolonizovani u makedonska naselja Štip, Ovče Polje i Sveti Nikola. 

Poslednji transport (oko 60 porodica iz raznih krajeva Dalmacije) stigao je u Stanišić u jesen 1946. godine. Posle tog transporta bilo je još samo pojedinačnih doseljavanja manjih grupa dalmatinskih porodica, pa je krajnja računica najznačajnijeg migracionog događaja u preko 250 godina postojanja ovog sela glasila da je za nepunih godinu dana u Stanišić tokom 1945/46. godine, bilo doseljeno 1.029 srpskih i hrvatskih porodica iz Dalmacije, sa ukupno 5.430 članova koji su, prilagođavajući se novoj sredini sačuvali svoje običaje i sećanje na „stari kraj“.