BICIKLOM KROZ VOJVODINU: Feketić (1) JEDNO SELO, TRI CRKVE, A ČETIRI VERE – i sve u slozi

U slučaju ova dva sela u opštini Mali Iđoš, spaja ih i isti naziv centralne ulice u oba mesta, koja nose ime maršala Tita.

U Feketiću se danas nalaze tri aktivne crkve: rimokatolička crkva iz 1938. na ulazu u selo iz pravca Lovćenca, zatim evangelistička hrišćanska crkva augzburške veroispovesti i kalvinistička reformatska crkva, obe u centru sela. 

Do 1948. u Feketiću je postojala i sinagoga izgrađena 1900, koja je srušena posle Drugog svetskog rata, kao i većina jevrejskih hramova u Vojvodini. Preživela je i zgrada nemačke reformatske crkve, koja je posle 1945. prvo bila bioskop pa diskoteka. Danas je napuštena.

Od 3.280 žitelja sela, 1.016 je pravoslavne veroispovesti, ali oni nemaju svoju crkvu. Meštani kažu da pravoslavci iz Feketića odlaze na liturgije u susedni Lovćenac. 1.342 ih se izjasnilo kao protestanti (evangelici i reformati), 393 kao rimokatolici i 220 kao muslimani. Ovi poslednji su po svemu sudeći Romi islamske veroispovesti poreklom sa Kosova koji su 1999. otišli u Nemačku, Austriju i Švajcarsku, a 2013. readmisijom vraćeni u Srbiju i naseljeni, između ostalog, i u Feketić.

Naselje se prvi put spominje 1465. pod nazivom Feketeeđhaz (Feketeegyház, Crna Crkva)

Čim uđete u Feketić iz Lovćenca, sa desne strane je rimokatolička Crkva blažene djevice Marije pomoćnice. Ona pripada Župi Mali Iđoš, a mise u njoj su jednom nedeljno na mađarskom jeziku.

Naselje se prvi put spominje 1465. pod nazivom Feketeeđhaz (Feketeegyház, Crna Crkva), kao posed plemićke porodice Maroti, koji kasnije kralj Matija Korvin daruje Milošu Belmoševiću. Godine 1580. javlja se u dokumentima pod nazivom Feketeheđ (Feketehegy, Crno Brdo). Fekete, inače, na mađarskom znači crno.

Nedavno je ponovo usvojen mađarski naziv sela korišćen pre Prvog svetskog rata, Bácsfeketehegy (Bačko Crno Brdo). 

Naziv Feketić prvi put se pominje u turskim izvorima 1652. godine. Zbog nadiranja Turaka srpske porodice su bile primorane da se sele na sever, a selo je s vremenom opustelo i kao takvo pripalo vlastelinstvu u Kuli. Turci posle Senćanske bitke (1697) napuštaju Bačku u kojoj preostalo stanovništvo pretežno čine Srbi koji tada postaju graničari. 1818. godine prvi Nemci dolaze u Feketić i s vremenom čine trećinu stanovništva sela.

Najstariji feketićki Mađari su potomci Kumana doseljenih iz oblasti Nađkunšag u današnjoj Mađarskoj. Za njima su 1785. došli kolonisti iz oblasti Kunheđeš i Tisabura koji su odmah sagradili reformatorsku crkvu i organizovali rad škole. Matična knjiga iz tog perioda je sačuvana do danas. Za vreme Mađarske revolucije 1848/49. feketićki Mađari beže na sever bojeći se odmazde Srba iz Srbobrana i kada su se nekoliko meseci kasnije vratili, zatekli su opljačkane i spaljene kuće, koje su morali ponovo da izgrade.

Godine 1920. porodice srpskih dobrovoljaca iz Like, Dalmacije i Hercegovine nastanjuju se na obližnjem imanju Tomanovićevo. Neki to naselje nazivaju i Novo selo. Početkom Drugog svetskog rata mađarske vojne vlasti ih interniraju i na njihovo mesto dovode Mađare iz Bukovine koji beže 1944. godine pred naletom sovjetske armije, a internirani Srbi se vraćaju na svoja ognjišta. Zbog nedostatka infrastrukture naselje zamire jer se stanovništvo preseljava uglavnom u Feketić.

Nakon Drugog svetskog rata nemačko stanovništvo je kompletno ise-ljeno, a u njihove kuće se 1946. godine doseljavaju kolonisti iz Crne Gore, Bosne i sa Kosova i Metohije (njih ukupno 1.751), a najviše ih je iz područja Bokokotorskog zaliva.

Jun u znaku višnje

„Dani feketićke višnje” održavaju se svake godine počev od 2004. uvek drugog vikenda u junu mesecu. Manifestacija je posvećena autohtonoj sorti crne višnje prima, koja daje najslađe plodove baš u ovom regionu. U Domu kulture se organizuje prezentacija raznih lokalnih proizvoda, proizvoda od višnje, meda, izložba ručnih radova, izložba likovnih i literarnih radova. Posetioce očekuju takmičenje u kuvanju kotlića, izrada skulptura od voća i povrća, degustacija raznih specijaliteta od višnje, dvojezično kulturno-umetnički programi, ulična proslava uz muziku ispred letnje pozornice, i vatromet.

Selo zadržava poljoprivredni karakter. U početku je bilo nekoliko zemljoradničkih zadruga koje se kasnije udružuju u PD „Feketić“. Obućarska zadruga prerasta u fabriku „Antilop“.

U Feketiću je oduvek bio bogat kulturni život, naročito na polju duhovnosti i muzike. Danas omladinu okuplja više kulturno-umetničkih društava, obnovljena biblioteka sa oko 8.000 knjiga, novoosnovani internet centar „Teledom/Teleház”, rukometni i fudbalski klub, kao i brojne nevladine organizacije. Planira se i osnivanje Zavičajnog muzeja Feketića. 

Zanimljive programe ispunjene tradicijom imaju manifestacije Dani naselja, Dani feketićke višnje, Dani berbe grožđa i dr. U selu izlazi i lokalni mesečnik Fecske (Lasta).

Za sedam dana na ovom mestu čitajte o uzbudljivom životu i tragičnoj smrti narodnog heroja Nikole Đurkovića, po kojem nose ime osnovna škola i jedna ulica u Feketiću.

Robert Čoban